Tasarımı sanata, tasarımcıyı ise sanatçıya yaklaştıran süreçte tipografinin tasarım nesnesine dönüşmesi

BETÜL USLU ÖZKAN

Tasarımı sanata, tasarımcıyı ise sanatçıya yaklaştıran süreçte tipografinin tasarım nesnesine dönüşmesi

Tezin Türü: Sanatta Yeterlik

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Güzel Sanatlar Enstitüsü, Grafik Ana Sanat Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2014

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: BETÜL USLU ÖZKAN

Danışman: HACI YAKUP ÖZTUNA

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Tipografinin tasarım nesnesine dönüşme sürecinde, sanat-tasarım alışverişi içinde tasarımcının sanatçı tavrıyla eserlerini gerçekleştirmesi bu çalışmanın problemini oluşturmaktadır. Sanat-tasarım alış-verişininin ve teknolojinin tipografinin bir tasarım nesnesine dönüşmesi üzerindeki etkilerini irdelemek çalışmanın temel amacıdır. Sürekli olarak ayrı görülen sanat ve tasarımın birbirlerini çok fazla besledikleri için ayrı düşünülemeyecekleri, bu çalışmada örnekler üzerinden incelenerek ortaya konulmuştur. Sanat-tasarım alış-verişinin, teknolojik ilerlemelerle gelişen araçlarla başat bir seyir gösterdiği, oluşan gelişmelerle bu alışverişin kendini yenilediği görülmüştür. Bu araştırma, Endüstri Devrimi'nin getirdikleriyle değişen hayatın, Avangard Sanat Hareketleri'nin tasarım dilini kullanmalarıyla görselleştirildiğini ve tasarımcıların kendilerini El Lissitzky gibi sanatçıtasarımcı olarak görmeleri üzerinden sanat-tasarım alış-verişinin varlığını ispatlamıştır. Avangard Sanat Hareketleri'nin Amerika'ya taşınması ile fotodizginin ardından bilgisayarın sağladığı özgürlükler ve deneyler ortamının, grafik tasarımcıları kişisel deneyimlerde bulunmaya heveslendirdiği görülürken, sanatçı gibi düşünmeye ve davranmaya bir çağrı niteliği de oluşturduğu saptanmıştır. Bu değişimi hazırlayan süreçte, Wolfgang Weingart'ın gelenekselleşmiş tipografi kurallarını yıkma deneylerinin, sanatsal bir bakış açısıyla gerçekleştirildiği, örnekler üzerinden açıklanmıştır. Sanat ve tasarım alış-verişinde, zaman içinde tipografinin bir tasarım nesnesine dönüştüğü belirlenmiş ancak bu dönüşümün daha öncekilerden farklı olarak teknolojiden uzaklaştığı bulguları elde edilmiştir. Teknolojiyi reddeden "post-dijital" anlatım biçiminin, el yapımının biricikliğini ve kusurlu güzelliğini vurgularcasına zanaatın öneminin yeniden keşfedildiği gözlemlenmiştir. Türkçe Anahtar Kelimeler: 1- Tipografi 2- Biriciklik 3- El Yapımı 4- Aşkınlık 5- Deneysellik