Otel işletmelerinde yönetici ve çalışan bakış açısıyla israfı önleme: Kazakistan örneği
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Turizm İşletmeciliği Ana Bilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: AKMAUSSYM ULYKMAN
Danışman: IŞIL ÖZGEN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Yeryüzünde yaşamın başladığı andan itibaren insanlar tüketme ve yeniden tüketme güdüsü ile pek çok kaynağı kullanmış ve tekrar temin sürecine girmişlerdir. Kapitalizm ile birlikte dünyada pek çok toplum dönüşmüş, temel ihtiyaçların dışında imaj ve duygusal faydaları da içeren bir tüketim sürecine girmiştir. Otel işletmeleri de tüketim toplumu olmaktan nasibini almıştır. Otel işletmelerindeki farklı hizmet konseptleri israfı arttırabilmektedir. Örneğin, her şey dahil hizmet konseptinde yiyecek ve içecek, su ve enerji, tekstil ürünlerinin israfı da ciddi boyutta artmaktadır. Otel işletmeleri büyük miktarlarda satın alma gerçekleştiren işletmeler arasındadır. İsraf, hem maddi anlamda hem de çevresel anlamda bir kayıptır. Gelişmekte olan ülkeler arasındaki Kazakistan'ın ekolojik ve ekonomik dengelerini de olumsuz yönde etkilemektedir. Bu tez çalışmasında örneklem olarak Kazakistan otel işletmeleri ele alınmış, yönetici ve çalışanların israfı önlemeye yönelik bakış açıları ortaya konulmaya çalışılmıştır. Çalışmada derinlemesine veri toplayabilmek için Çimkent şehrindeki 4 yıldızlı bir otel, örnek otel olarak seçilmiştir. Araştırmada, nitel araştırma yöntemlerinden 'gözlem' ve 'yarı yapılandırılmış görüşme' kullanılmıştır. Toplam 15 otel yöneticisi ve 20 otel çalışanı olmak üzere toplam 35 kişi ile yüz yüze görüşmeler yapılmıştır. Yapılan gözlem ve görüşmelerle yönetici ve çalışan bakış açısıyla israfa yönelik davranışlar incelenmiştir. Otel işletmesindeki israf nedenleri, israfı önlemeye ilişkin mevcut uygulamalar, israfla baş etme yolları için öneriler tespit edilmiştir. Gözlem ve görüşmeler 30 Nisan 2022 ve 15 Mayıs 2022 tarihleri arasında gerçekleştirilmiştir. Elde edilen veriler öncelikle yazıya dökülmüş, sonrasında analiz edilerek, temalar oluşturulmuş ve değerlendirilmiştir. Katılımcı görüşlerinden 4 ana tema ortaya çıkmıştır. İlk tema otel yöneticilerinin, ikinci tema ise otel çalışanlarının israfa yönelik davranışlarıdır. Üçüncü tema otel personeli bakış açısına göre hem otel misafirlerinin hem de otel personellerinin en çok israf ettikleri kaynaklardır. Dördüncü tema ise otel misafirlerin israf tutumlarının milliyet, yaş ve cinsiyet gibi demografik veriler doğrultusunda farklılıklarıdır. Hem otel yöneticileri, hem de otel çalışanlarının israfı önlemeye yönelik otel işletmesinde yürüttükleri mevcut uygulamalar ve önerileri tespit edilmiştir. Bununla beraber, israfı önlemeye ilişkin yapılabilecek bazı uygulamaların misafir memnuniyetini olumsuz etkileyeceği düşünüldüğünden uygulamaktan vazgeçildiği de belirlenmiştir. Araştırmanın, otel işletmelerinde israfı önleme konusunda ülke ekonomisine ve küresel sürdürülebilirlik çalışmalarına katkıda bulunacağı düşünülmektedir. Öte yandan yapılan literatür çalışmasında Kazakistan'da otel işletmelerindeki israfı değerlendiren hiçbir çalışmaya rastlanılmamıştır. Bu yönüyle de çalışma literatüre özgün katkılar sağlayacaktır.