Francis Bacon'ın Epistemolojisinin Eril Karakteri

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Felsefe Ana Bilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2021

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ÖZGÜR SAADET DOĞAN

Danışman: ÖZLEM DUVA KAYA

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışma, felsefi düşünceye ve bilimsel etkinliğe içkin erkek(si)lik ile bilgi idealleri arasındaki bağa işaret edebilmek için Francis Bacon'ın epistemolojisine odaklanmaktadır. Bacon'ın epistemolojisinde erkeklik ile bilgi idealinin bağı, bilginin bir güç olarak kavranmasıyla ilişkili bir biçimde cinsel farka dayalı metaforların kullanımında açığa çıkmaktadır. Bu çalışma, bu metaforların kökenlerine yönelerek, Yunan bilgi kuramlarından itibaren süregelen düşünce geleneğinde varlığını koruyan ve meşrulaştırılan cinsel farkın tarihselliğini ortaya çıkarmayı amaçlamaktadır. Bu tez, aklın eril tarihi ile birlikte, epistemik bağlamda bir kopuş olarak adlandırılabilecek Modern epistemolojinin özne ile nesne, bilen ile bilinen arasındaki ayrımın eleştirisine odaklanır. Bu ayrım aynı zamanda Modern epistemolojinin nesnellik, evrensellik ve tarafsızlık gibi ilkelerinin kurgulandığı bir ayrımdır. Ancak özne ile nesne arasındaki ayrım, bilimsel ilkelerin kurulmasında iş görmediği gibi, bilen özneye kazandırılan erkeksi formun üzerini örtmektedir. Bu bağlamdan hareketle, kadınlık ve erkeklik temsillerinin nasıl ve ne şekilde kavramsallaştırılmış olduğuna yönelik eleştiri getirmeyi amaçlayan tezin ana teması, Bacon'ın epistemolojisinden yola çıkarak, Batı metafiziğinin bilgi ideallerinin erkeklik ideali ile örtüştüğünü açığa çıkarmaktır. Bunun için ise, bu çalışma erkeklik ile bilgi idealleri arasında özdeşleştirmeyi feminist duruş noktası teorisini merkeze alarak incelemektedir. Feminist duruş noktası teorisi, bilimsel etkinliğin Batı, insan ve erkek merkezli inşa edildiğine dikkat çekerek, farklı tarzda bilim yapma imkânlarını sorgulamaktadır. Dolayısıyla, Bacon'ın epistemolojisinin eril karakterinin ele alınmasında oldukça kullanışlı bir bağlam ve eleştirel perspektif sunmaktadır.