Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Mimarlık Ana Bilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: CEREN BİLGİN
Danışman: Gül Deniz Dokgöz
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Mimarlık ürünleri, yapı ölçeklerindeki fonksiyonlarının yanı sıra egemenin varlığını ve ideolojisini yapılı çevrede somutlaştıran tahakküm araçları niteliğindedir. Fiziksel ve mekânsal özellikleri ile yargı mekanizmasının işleyişine katkı sunan adliye binaları; sahip oldukları temsil değeri ile kamunun, iktidarın temsilcisi konumundadır. Türkiye'de, Cumhuriyet'in ilanı inşa edilmeye başlanan adliye binalarının üretimi, süreklilik gösteren bir olgu olarak konumlanmış, ilgili bakanlık tarafından belirlenen ihtiyaçlar doğrultusunda bağımsız adliye binalarının inşası gerçekleştirilmiştir. Sahip oldukları biçimsel özellikler, çoğunlukla temsil ve anıtsallık kaygılarıyla belirlenen adliye binaları, 2000'li yıllara kadar inşa edildikleri dönemlerin mimari panoramalarını yansıtan yapılar niteliğindedir. 2000'li yıllara gelindiğinde ise adliye binaları özelinde hızlı bir yapılaşma süreci yaşanırken, adliye binaları özelinde biçimsel bir dönüşüm gerçekleşmiş ve dönemin egemen ideolojisine paralel olarak Selçuklu-Osmanlı dönem mimarilerinden alınan referanslarla biçimlenen mimari üslubun egemenliği söz konusu olmuştur. Çalışmanın amacı adliye binalarını birer 'iktidar mahalli' olarak ele alarak güç ile mekân arasında kurulan ilişkinin boyutlarını 2000'li yıllarda Türkiye'de ve uluslararası platformda üretilen adliye binaları üzerinden irdelemek, iki örnek grubu arasında güç-mekân ilişkisi bağlamında ön plana çıkan benzerlik ve farklılıkları karşılaştırmalı analiz yaparak bulgulamaktır. Bu amaç doğrultusunda kurgulanan çalışmada ilk olarak ideoloji kavramına ilişkin kuramsal bir çerçeve çizilmiş, kavramın mimarlık ile olan ilişkisi tarihteki örnekleriyle ele alınmıştır. Üçüncü Bölüm kapsamında, 2000'li yıllarda uluslararası zemindeki ve Türkiye'deki inşa etme kültürüne değinilerek kamunun üretim pratiğine odaklanılmıştır. Çalışmanın Dördüncü Bölümünde adliye binalarının tarihsel süreçlerinden ve temsilî değerlerinden bahsedilmiş; 2000'li yıllarda Türkiye'de ve uluslararası platformlarda inşa edilen adliye binaları güç-mekân ilişkisi bağlamında incelenmiştir. Beşinci Bölüm kapsamında ise iki örnek grubu arasında karşılaştırma yapılarak çalışma kapsamında üretilen çıkarımlara yer verilmiştir.