Minimalizm ve Steve Reich'ın 'Klavyeli Vurma Çalgılar' için yazılmış yapıtlarının biçim analizi
Tezin Türü: Sanatta Yeterlik
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Güzel Sanatlar Enstitüsü, Müzik Ana Sanat Dalı (Konservatuvar), Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2014
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: RUKEN GÜLERYÜZ
Danışman: EBRU GÜNER CANBEY
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Minimalizm, modernizm içerisinde, 1960'larda Amerika'da ortaya çıkan önemli bir sanat akımıdır. ABC Sanatı olarak da adlandırılmıştır. Soyut dışavurumculuğun yoğun anlatımına tepki olarak, sadeliği, yalınlığı, netliği, objenin obje olma özelliğini vurgular. Doğu'nun mistisizminden ve ruhani felsefesinden etkilenmiştir. Sanatın yanı sıra yaşamın her alanında etkisini göstererek, mimarlık, iç dekorasyon, endüstriyel tasarım gibi pek çok alanda minimalist ürünler verilmiştir. Müzikte benzer bir yaklaşımla, eserlerde yalın, sade ve hipnotik bir etkiye ulaşılmıştır. Armoni, melodi, form, çalgı grupları ve notasyonda sadeleştirilmeye gidilmiştir. Genel olarak tonalite hissinden uzaktır. Dinleyicinin odaklanmasına imkan verilmeksizin, eserin genel duygusunu yakalamasına özen gösterilmiştir. Bu yaklaşım, günümüz elektronik müziğin tekno, ambient ve minimal gibi bazı alt türlerinde de varlığını sürdürmektedir. Minimalistler bu yöntemi, ağırlıklı olarak akustik çalgılar ve geleneksel notasyonla gerçekleştirmiş, elektronik müzikte ise bu, DJ'ler tarafından, dijital ortamda, programlar üzerinde "loop"ların yavaş yavaş dönüştürülmesiyle elde edilmiştir. Philip Glass, Terry Riley, Michael Nyman, La Monte Young gibi minimalist besteciler arasından bu çalışma için Steve Reich seçilmiştir. Steve Reich diğer minimalist bestecilerden farklı olarak, ritmi, eserlerinde karakteristik bir öğe olarak kullanmıştır. Manyetik şeritler ile yaptığı çalışmalarında bulduğu "phase shifting" (faz kayması-evreleme) yöntemini geliştirerek, akustik entrüman grupları için yazdığı müziklerine uyarlamıştır. Marimba ve vibrafonun yanı sıra piyanoyu da vurmalı bir çalgı gibi kullandığı eserlerinde ritim ağırlıklı bir dil hissedilebilir. Steve Reich'ın bu çalışmada "Piano Phase", "Nagoya Marimbas", "Six Marimbas" ve "Sextet" adlı eserleri biçim, armoni ve motif kalıpları temel alınarak incelenmiştir. Seçilen eserler bestecinin "evreleme tekniği"ni en belirgin şekilde uyguladığı klavyeli vurma çalgılar için yazmış olduğu yapıtlarıdır. Yapılan analizler sonucunda "Piano Phase", "Nagoya Marimbas", "Six Marimbas" ve "Sextet" adlı eserlerin tümünün minimalist öğeleri barındırdığı ve bu eserlerin "Phase Shifting" (faz kayması-evreleme) tekniği ile oluşturulduğu ve de bu günümüz elektronik müziğinin özellikle "IDM" ve "Ambient" alt türlerine ritim, form ve evreleme tekniği açısından ilham kaynağı olarak öncülük ettiği söylenebilir. Türkçe anahtar Kelimeler: 1- Minimalizm 2- Steve Reich 3- Marimba 4- Faz Kayması