Abject art sanatın Türk sanatçılar üzerinden incelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Güzel Sanatlar Enstitüsü, Sanat ve Tasarım Ana Sanat Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: EBRU ŞAHİKA AKGÜL
Danışman: GÖKCEN ERGÜR
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Tarihsel süreç boyunca estetik algı, bir devinim halinde dönüşerek değişime uğramıştır. İnsanlık tarihi boyunca bize estetik gelen şeyleri duvarlara, kağıtlara, objelere aktarma gereksiniminde bulunmaktayız. Güzelin ne olduğu, sanatçılar ve filozorlar tarafından yüzyıllar boyunca tartışma konusu olmuştur. Sanat, güzel olanı içinde barındırdığı gibi, çirkin olanı da incelemiştir. İlk çağlarda mağara resimlerine baktığımızda, insanlar doğa resimleri, hayvan figürleri gibi şeylerin yanı sıra şiddeti ele alan, ilkel dürtülerini de duvarlara resmetmişlerdir. Rönesans dönemindeki klasik güzellik algısı olan altın oran, Modernizm döneminde formların parçalanmasıyla değişime uğramıştır. 1. Dünya Savaşı gibi tarihsel olaylar da sanatçının, doğanın güzelliğinden kopup, vahşetin resimini gözler önüne sermesine neden olmuştur. Dadaizmle gelen aykırı sanat hareketleri ise sanatı bambaşka bir boyuta sürükleyerek, hazır nesnenin sanat olarak kabul görmesini sağlamıştır. Bilginin sanata dahil edilmesi, estetik olanın ne olduğunu bizlere sorgulatarak, sanatı felsefeyle ilişkilendirmemize neden olmuştur. Bu tezin konusu olan 'abject art' kavramı da felsefe yardımıyla açıklanan bir terimdir. 'Abjection' terimi, 1970 sonrası Georges Bataille ve Julia Kristeva'nın öncülüğünde ortaya atılmış bir kavram olup, diğer filozofların bakış açılarıyla da incelenerek, bu kavramla ilgili sanat eserlerini derleyip tezimde ilişkilendirdim. Lacan'ın deyimiyle 'informe' olan 'tekinsiz' kavramı da abjectle bağdaştırılarak kullanılmaktadır. Türkçedeki karşılığı 'iğrençlik' olan bu kavram postmodernitenin getirdiği çağdaş dönemi kapsamaktadır. Genellikle vücut atıklarının ele alındığı eserlerde karşılık gören bu terim, dışlanmış kimliklerin ve toplumların incelendiği eserlerin karşılığı olarak da yerini almıştır. Özellikle Türk sanatçıları incelediğim bu tezimde, Türk toplumunun ve Müslüman kültürün tabu haline getirdiği konuların ele alındığı eserleri de inceleyeceğim. Anahtar Sözcükler: Abjection, Abject art, Estetik, Informe, Yabancılaşma, Julia Kristeva, Lacan, Georges Bataille