Çağdaş fotoğrafın çevre bilinci yaratımında rolü ve etkisi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Güzel Sanatlar Enstitüsü, Fotoğraf Ana Sanat Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: AYŞEGÜL KAYCI
Danışman: GÖKHAN BİRİNCİ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:İnsanın çevre ile kurduğu ilişkisinin tarihsel bir boyutu vardır. Doğayı ruhsallaştıran ilkel insanın çevresi ve doğa ile kurduğu saf ilişki, tanrıyı doğa içerisinde içkinleştirmiştir. Zaman içerisinde insanın doğa içerisinde edindiği tecrübeler çeşitli dönüşümleri de beraberinde getirmiştir. İnsan daha bilgili hale gelmiş; doğaya dair sahip olduğu bilgi insanı tefekkür eyleminden tahakküm anlayışına götürmüştür. Çeşitli bilim insanlarının evren anlayışı ile de değişen doğa algısı, Sanayi Devrimi ile birlikte bir problem haline gelmiştir. Aydınlanma Çağı'nda doğa ölçeğinin en üstüne konumlandırılan insan doğayı bir meta olarak görerek doğaya yabancılaşmıştır. Çevre ve çevre sorunları gerçek manada ancak 1970'ler itibariyle tartışılır olmuştur. Bu doğrultuda, insan ve doğa problemi olarak karşımıza çıkan çevre sorunlarının günümüz dünyasında, biyolojik, psikolojik ve toplumsal olarak birbirine örülmüş bir dünya haline gelmekte olduğu görülmektedir. Öte yandan Sanayi Devrimi'nin bir ürünü olan fotoğrafın bulunuşu aynı yüzyıl içerisinde ekoloji kavramının da ortaya çıktığı bir dönemi kapsamaktadır. Bu çerçevede fotoğrafın bulunuşu ile doğa görünür olmuş; doğanın görünür olması ise bakir alanların korunmasına vesile olmuştur. 19. yüzyılda fotoğraflanan doğal manzaralar hem estetik açıdan hem de yüce olanın ruhunu yansıtan manzaralar olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu manzaraları fotoğraflar aracılığıyla gören dönemin ülke başkanları koruma kanunlarının çıkmasını sağlamışlardır. Çevreyi koruma tarihinde bu fotoğraflar referans olarak ele alınmışlardır. Ayrıca fotoğrafın teknik gelişimi doğrultusunda basılmış, yayınlanmış ve paylaşılarak çevre örgütlerine ve aktivistlere ilham olmuş ve bu sayede çeşitli iş birlikleri kurulmuştur. Bu tezin amacı fotoğraf tarihinde gerçekleştirilen çalışmalar ile birlikte günümüzde çağdaş fotoğraf uygulamalarının çevre sorunlarını ne derece temsil ettiğini belirlemek ve aynı zamanda ekoloji ile de iç içe geçen çağdaş fotoğrafın çevre bilinci yaratımında ne derece etkili olduğunu araştırmaktır. Bu doğrultuda hem Türkçe hem de yabancı dillerdeki kaynaklardan yararlanılarak örnekler ile açıklanmaya çalışılmıştır. İnsan eliyle yaratılan çevre tahribatı günümüz dünyasında çağdaş fotoğraf ile görünür olmuş; bu durum da sanatçıların eleştiren, sorgulayan, çözüm üreten ve günceli yakalayan projeler üretmesine vesile olmuştur. Zaman içerisinde kendi dilini yaratan fotoğraf doğanın hafızasını estetik bir düzlemde kurgulayarak çevre için olumlu değişim ve dönüşümlere öncü olmuş ve çevre bilinci yaratımındaki rolü ve etkisini kanıtlamıştır. Anahtar Sözcükler: Çevre, doğa, ekoloji, fotoğraf, çağdaş fotoğraf, koruma.