Sokrates Öncesi Antik Yunan Filozoflarında Din ve Kutsallık
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: FADİME SEVİM KABAKOZ ÇUKUR
Danışman: Mehmet Aydın
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışma Sokrates öncesi Antik Yunan'da yaşamış filozofların din ve kutsallık anlayışlarını incelemeyi hedeflemektedir. Pre-sokratik filozofların içinde yaşadıkları toplumun dinsel yapısından, doğa ve varlığa dair araştırmalardan hareketle onların din ve kutsallık anlayışları açıklanmış ve değerlendirilmiştir. Filozofların evren ve varlıkların oluşumuyla ilgili sordukları sorular ve verdikleri cevaplar, onların din ve kutsallık anlayışlarının belirginleştirilmesinde önemli bir yere sahiptir. Bu bağlamda filozofların felsefi düşünceleri ile din ve kutsallık anlayışları arasındaki ilişki gösterilmiştir. Tezimiz bir giriş, beş bölüm ve sonuçtan oluşmaktadır. Girişte tezimizin sorununu oluşturan din ve kutsallık kavramıyla ilgili açıklamalara yer verilmiştir. Birinci bölümde, Milet Okul'u filozoflarından Thales, Anaksimandros ve Anaksimenes'in arkhe hakkındaki düşüncelerinin onların Tanrı ve kutsallık anlayışlarını şekillendirdiği gösterilmiştir. İkinci bölümde, Pyhagoras'ın Sayı kavramı ve ruhun arındırılması; Herakleitos'un her şeyi vareden ve yokeden Ateş kavramı ve Ksenophanes'in somut Tanrı ve din anlayışına yönelik eleştirisi analiz edilmiştir. Üçüncü bölümde Elea Okul'u filozofları hareketin varlığını reddederek tek bir varlığın mevcut olduğu anlayışının panteisttik bir Tanrı ve din anlayışını ortaya çıkardığını ifade etmişlerdir. Dördüncü bölümde Çoğulcu filozoflardan Empedokles birden fazla arkhenin evrenin oluşumunda etkili olduğunu söylemiştir ve ilahi güçlerden bahsederek hareketin nedenini açıklanmıştır. Anaksagoras ve Demokritos evrenin oluşumundaki ilahi gücü soyut bir varlığa yönelterek açıklamışlardır. Sofistlerin ontoloji ve epistemoloji hakkındaki düşünceleri onların bir tanrı anlayışının olup olmadığı sorunu tartışılmış ve kesin olarak onların düşüncesinin bir Tanrı olmadığı sonucuna varılmıştır. Beşinci bölüm bize Sokrates öncesi filozofların din ve kutsallık anlayışlarına dair İslam düşüncesi içinde oluşan yaklaşımı gösterecektir. Tezimizde, filozofların varolan dinsel inançlar ile arkhe arayışları ve doğa üzerine çalışmaları arasında bir ilişkinin olduğu sonucuna varılmıştır. Anahtar Kelime: Kutsallık, Arkhe, Din Anlayışı, Antik Yunan Filozofları, Klasik İslam Düşünürleri.