Bilim felsefesinde paradigmatik yaklaşım kapsamında sanat ve bilim ilişkisinin lisansüstü sanat eğitimi programlarında yansımaları
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Güzel Sanatlar Eğitimi Ana Bilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: EZGİ TOKDİL
Danışman: TUBA GÜLTEKİN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Araştırmanın temel amacı paradigma kavramı ve paradigmatik modelin; tarihsel, toplumsal, siyasal, ekonomik, kültürel tüm alanlarda geçerliliğini sürdürdüğünün ve benzer yapısal kimliğe sahip olduğunun kanıtlarını sumaktır. Bu doğrultuda zamansal sürekliliğin tüm alanlarda ortak şekilde deneyimlendiğinin ve geçmiş-gelecek-şimdi triyalektiğinin döngüsel olarak devamlılığını koruduğunun bulgularına ulaşılmıştır. Bu araştımada tarama modelinde betimsel inceleme yöntemi kullanılmıştır. Sanat, bilim, felsefe ve eğitim alanlarında yaşanan değişim ve gelişimin paradigmatik yaklaşım bakımından incelenmesinin ardından, farklı alanlarda yaşanan ilerlemenin paradigmatik boyutları, etkileri ve geçerlilikleri sanatsal temsil bakımından yeniden yorumlanarak farklı tarihsel sınırlar, değişim çağrıları, siyasal ve kültürel boyutlarıyla geniş kapsamlı ele alınmıştır. Bilimin kavramsal yapısı, bilim felsefesinde farklı yaklaşımlar ve bilimin paradigmatik gelişiminin Thomas Kuhn ve çağdaş bilim anlayışı yoluyla bilim tarihine kazandırılmış olan paradigmatik model temel alınarak incelenmesinin ardından tarih, toplum ve kültür bilimlerinin teorik temelleri doğa bilimlerinin teorik yapısı ile karşılıklı analiz edilerek araştrmanın geçerliliği vurgulanmıştır. Farklı alanlar arasındaki ilişkisel ilerleme modelinin destekleyicisi olarak toplumsal yapının değişimi, felsefede yaşanan düşünsel değişim ve eğitim alanında yaşanan değişim analiz edilmiştir. Her bir alanın tarihsel koşullar doğrultusunda ilerleme basamaklarının sanatın biçim ve içerik olarak değişimine etkisi incelenmiştir. Sanatın diğer alanların etkisinde değişiminin tanımlanmasının ardından etkileşim modeli bilim ve sanat üzerinde paradigmatik süreç kapsamında değerlendirilmiştir. Araştırmanın kuramsal çözümlemesinin son aşamasında, bilim tarihinde paradigma ve olağan bilim etkinliği olarak tanımlanan her bir dönem Newton paradigmasından başlayarak ve Einstein fiziği ile kuantum mekaniği paradigmaları örnekleminde kapsamlı olarak analiz edilmiş, düşünsel temelinin sanat üzerindeki etkisi incelenmiştir. Araştırmada, bilim, sanat, tarih, toplum, felsefe ve eğitim alanlarının ilişkisel yönlerinin farkındalığını tanımlamaya yönelik İzmir ili dahilinde yer alan 5 üniversitede farklı alanlarda lisansüstü düzeyde öğrenim gören öğrencilerden oluşan çalışma grubu ile odak grup görüşmesi gerçekleştirilmiştir. Yarı yapılandırılmış, açık uçlu sekiz sorudan oluşan görüşme sonucunda elde edilen bulgular; paradigma kavramının farklı alanlanlarda tanımlanabilmesine karşın ilişkisel olarak anlamlandırılamadığını, sanat alanında yaşanan paradigma değişiminin tarih, toplum temelli değerlendirilebilmesine karşın bilimsel gelişmelerin etkisine yönelik farkındalığın yeterli olmadığını, eğitim alanında yaşanan değişim ve yeni öğretim modellerine ilişkin büyük oranda farkındalık olmasına karşın aynı oranda uygulamaya dönük yetersizliğin vurgulandığını ortaya çıkarmıştır. Gerçekleştirilen analiz sonucunda katılımcıların sanat, bilim, felsefe, eğitim gibi alanların hemen hepsinden benzer içeriğe sahip dersleri almış olmalarına karşın, bu alanlar arasında diyalektik ve triyalektik ilişkinin bilincinde olmadıkları ya da bilim felsefesinin tanımını yapabilirken bilim ve felsefe arasındaki ilişki konusunda herhangi bir düşünce deneyimlerinin olmadığı görülmüştür. Eğitim alanına yönelik kapsamlı araştırmaların toplumsal ilerleme için her zaman önem taşıdığı düşüncesinden yola çıkılarak araştırmanın kuramsal çerçevesinden elde edilen bulgularla odak grup görüşmesinden elde edilen veriler bir araya getirilerek sonuca ulaşılmış ve yeni araştırmalara yönelik öneriler tanımlanmıştır.