Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Kimya Ana Bilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2017
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MELTEM KAYA
Danışman: MELEK MERDİVAN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Ekinezya bitkisi, Kuzey Amerika kökenli endemik bir bitkidir. Sentezlediği sekonder metabolitler sayesinde tıbbi alanda kullanımı yaygındır. Bu çalışmada ekinezya bitkisinin çiçek kısmı (çanak ve yaprak) uçucu bileşenlerinin, tepe boşluklu- katıfaz mikroekstraksiyon (TB-KFME) yöntemi ile nitel ve yarı nicel analizlerini gerçekleştirilmiştir. TB-KFME yönteminde ticari KFME fiberleri (poliakrilat (PA), polidimetilsiloksan (PDMS), divinilbenzen/ karboksen/ polidimetilsiloksan (DVB/CAR/PDMS) ve polimerik iyonik sıvı bazlı KFME fiberleri (polimerik iyonik sıvı kloro, polimerik iyonik sıvı bis(triflorometilsulfonil) imid) kullanılmıştır. Ekstraksiyon sonrası uçucu bileşen analizi gaz kromatografisi/kütle spektrometresi (GC/MS) ile gerçekleştirilmiştir. Çalışmada kullanılan her bir KFME fiberi için ekinezya çiçeğinde (çanak ve yaprak) tanımlanmış bileşik sayıları sırasıyla PA fiberi ile 75 ve 72; PDMS fiberi ile 71; DVB/CAR/PDMS fiberi ile 81 ve 83; PİS-Cl fiberi ile 69 ve 67; PİS- bis(triflorometilsulfonil) imid fiberi ile 73 ve 75 ve hidrodistilasyon yöntemi sonrası 56-57 bileşik tanımlanmıştır. Seskiterpen hidrokarbonlarının alan yüzdesinin diğer terpen gruplarına göre daha fazla (monoterpen, monoterpenoid, seskiterpenoid) olduğu görülmüştür. Ayrıca terpen bileşikleri dışında çok az oranda da olsa alkol, aldehit ve karboksilik asit gibi uçucu bileşiklere de rastlanmıştır. DVB/CAR/PDMS KFME fiberi, hem terpen bileşik yüzdesi hem de tanımlanan bileşik sayısı olarak en yüksek verime sağlayan KFME fiberi olarak belirlenmiştir. Her iki ekstraksiyon yönteminde, ekinezya çiçeği uçucu bileşen çanak yüzde alanı, yaprak yüzde alanından daha fazla bulunmuştur. Ana bileşikler olarak germacrene D, β-caryophllyene, α-humulene, δ-cadinene, caryopyllene oxide, α-muurolene ve (Z,E)-farnesol bileşikleridir. Ayrıca, α-pinene, α-phellandrene, limonene, α-copaene, β-cubebene, β-elemene, (Z)-α-farnesene, α-eudesmol, spathulenol, (Z,Z)-farnesol ve hexahydrofarnesylacetone bileşikleri de ikincil fazla oranda bulunmuşlardır. Anahtar kelimeler: Ekinezya, uçucu bileşikler, KFME, GC/MS