II. Meşrutiyet'ten Milli Mücadeleye Türkiye'de siyasal cepheleşmeler: İttihatçı-İtilafçı cepheleşmesi (1908-1922)

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Tarih Ana Bilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2024

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: GİZEM ÇELİK

Danışman: HAKKI UYAR

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışma Türk siyasi tarihinin iki önemli fırkası olan İttihat ve Terakki ve Hürriyet ve İtilafın iktidar mücadelesini konu almaktadır. Bu bağlamda İttihat ve Terakki'nin kuruluş dinamikleri incelenerek hangi şartlar altında olgunlaştığı ve iktidara egemen olma serencamı detaylı bir şekilde aktarılmaktadır. II. Meşrutiyet'in ilanında önemli bir rol oynayan İttihat ve Terakki'nin tek başına bir güç odağı haline gelme arzusundayken, bu amaç doğrultusundaki faaliyetleri ve söz konusu dönemdeki iç ve dış dinamiklerin etkisi sonucunda ortaya çıkan muhalefetin bu duruma engel olma gayretlerinden doğan çatışma ve taraflar arasındaki mücadele ortaya konmaya çalışılmıştır. Çalışmamızın ilk bölümü İttihat ve Terakki'nin Tıbbiye-i Şahane sıralarında ortaya çıkışından başlayarak, II. Meşrutiyet'i ilan ettiren güçlü bir Cemiyet'e dönüşme sürecini kapsamaktadır. İkinci bölümde ortaya koymaya çalıştığımız temel parametre hürriyet, adalet ve eşitlik ideali ile yola çıkan İttihat ve Terakki'nin, yaşanan gelişmeler sonucunda müstebit bir yaklaşıma bürünme meselesi ve bu meselenin muhaliflerin temel tezini oluşturarak ilk muhalif gruplaşmaların incelenmeye çalışılması üzerinden gerçekleşmiştir. Üçüncü bölümümüzde ise daha önceki bölümlerde başlıklar halinde incelenen iç ve dış gelişmeler ve İttihatçıların bu süreçteki tutumlarından doğan tüm muhalif grupların tek bir çatı altında birleşerek güçlü bir muhalefet partisinin, iktidar partisi karşısında tarih sahnesine çıkışı incelenmiştir. Muhaliflerin elde ettiği başarıların iktidar-muhalefet ilişkisini son derece keskinleştirerek gerek halk tabanında gerekse siyasi arenada başlattığı fırkacılık furyası ve Türk siyasi tarihinin ilk cepheleşmesi ortaya konmuştur. Ayrıca İttihatçı-İtilafçı cepheleşmesinin Milli Mücadele dönemine de sirayet ettiği gerçeği irdelenmiştir.