DENEY TASARIMI YAKLAŞIMI İLE ALÜMİNYUM ALAŞIMLI BİNEK OTOMOBİL JANTININ KÜTLE OPTİMİZASYONU
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Makina Mühendisliği Ana Bilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: GÜLŞAH KURT AMAÇ
Danışman: Mehmet Murat Topaç
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmanın amacı, hafif ticari araçlarda kullanılan alüminyum alaşımlı bir jantın ağırlığını, yeni bir hata modu oluşturmadan Deney Tasarımı (DoE) yaklaşımı kullanarak optimize etmektir. Bu nedenle, öncelikle hedeflenen hafif ticari araç segmenti için yük koşulları belirlenmiş ve buna göre altı bijonlu ve altı federli simetrik bir jant tasarımı oluşturulmuştur. Kütle azaltma çalışması kapsamında, optimizasyon süreci için, tasarlanan baz model üzerinde tasarım parametreleri belirlenmiştir. Bu tasarımın yorulma ve darbe dayanımı performansları Sonlu Elemanlar Analizi tabanlı simülasyonlar kullanılarak belirlenmiştir. Analiz sonuçlarına göre, kütle azaltmaya uygun bölgeler belirlenmiş ve parametrize edilmiştir. Bu alanlar, feder kalınlığı, lastik yüzeyi et kalınlığı, göbek ve feder bağlantısındaki radyustur. Bu girdilerle DoE tabanlı bir optimizasyon çalışması yürütülmüş ve parametrelerin optimum değerlerine sahip nihai bir jant tasarımı elde edilmiştir. Tüm tasarımlara ait katı modeller için CATIA V5R21 programından yararlanılmış olup, sonlu elemanlar analizleri için ise ANSYS Workbench ve HYPERWORKS Radioss yazılımları kullanılmıştır. Bununla birlikte prototip hazırlama süreçleri ile tüm metalurjik ve mekanik performans testleri için Maxion İnci Alüminyum Jant Sanayii firmasına ait üretim tesisi ve test laboratuvarlarından yararlanılmıştır. Janta uygulanan darbe testi ISO 7141 standardında tarif edilen yöntemle gerçekleştirilmiş olup, köşe yorulma testleri için ise ISO 3006 standardı referans alınmıştır. Janta uygulanan yük, hedef alınan hafif ticari araç platformlarının OEM tarafından belirlenen araç yükleri baz alınarak hesaplanmıştır. Jantın ET, göbek çapı, PCD be bijon sayısı yine bu hedef araç platformlarına uygun şekilde tasarlanmıştır.