Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2015
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SALİHA DİLEK ÖZTOPRAK HACIOĞLU
Danışman: HATİCE ŞİMŞEK KESKİN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:GİRİŞ VE AMAÇ: Çocukların sağlıklı yaşam biçimi davranışlarının geliştirilmesini hedefleyen aile merkezli girişimlerin obeziteyi önleme ve tedavi etmede etkili olduğu gösterilmiştir. Araştırmanın amacı 2014-2015 Eğitim-Öğretim döneminde Balçova'da kamuya ait bir anaokulundaki 3-5 yaş grubundaki çocuklarda obezite sıklığını ve etkileyen etmenleri belirlemek, fazla ağırlıklı ya da obez çocukların ailelerine sağlıklı yaşam biçimini destekleyici girişimler uygulayarak çocukların sağlıklı yaşam biçimi davranışlarını geliştirmek ve girişimlerin sonuçlarını değerlendirmektir. YÖNTEM: Araştırma kesitsel ve girişimsel olmak üzere iki bölümden oluşmaktadır. Kesitsel bölüm için araştırmanın evreni bir anaokuluna kayıtlı olan 3-5 yaş grubundaki 191 çocuk ve ailesidir. Bağımlı değişken fazla ağırlıklı ya da obez olmadır. Bağımsız değişkenler sosyodemografik değişkenler, çocukların ekranlı cihazlarla geçirdiği süre, çocukların beslenme davranışları, fiziksel aktiviteyle, ekranlı cihazlarla ve beslenmeyle ilişkili ebeveyn davranışlarıdır. Çocukların ölçümleri araştırmacı tarafından yapılmış, diğer veriler veri toplama formlarıyla toplanmıştır. Girişim grubu kesitsel bölümde fazla ağırlıklı ya da obez olduğu belirlenen 23 çocuğun annesinden oluşmaktadır. Altı ay süren girişim dönemini 18 anne tamamlamıştır. Girişim öncesi ve sonrası veriler karşılaştırılmıştır. Sonuç değişkenleri çocukların BKİ persentil değerleri ve z skorları, ekranlı cihazlarla geçirdiği süre, beslenme davranışları, fiziksel aktiviteyle, ekranlı cihazlarla ve beslenmeyle ilişkili ebeveyn davranışlarıdır. Girişimler danışmanlık görüşmelerini, annelere broşürlerin ve çocukların ağırlık durumunu gösteren mektupların verilmesini kapsamaktadır. BULGULAR: Fazla ağırlıklı ya da obez olma sıklığı ölçümleri yapılan tüm çocuklarda %27.2, veri toplama formu dönen çocuklarda %29.5'tir. Fazla ağırlıklı ya da obez olan çocukların olmayanlara göre bir günlük ortalama televizyon, DVD izleme süresi daha fazla bulunmuştur. Fazla ağırlıklı ya da obez olma erkeklerde kızlara göre 2.4 kat (%95 GA=1.1-5.3), annenin öğrenim durumu lise ve altı olanlarda üniversite ve üstü olanlara göre 2.5 kat (%95 GA=1.1-6.1), hiç kahvaltı yapmayan ve bazen yapan çocuklarda her gün kahvaltı yapanlara göre 7.9 kat (%95 GA=1.7-36.6) fazla bulunmuştur. Girişim sonrasında çocukların BKİ persentil değerleri ortancası ve bir günlük ortalama televizyon, DVD izleme süresi anlamlı olarak azalmıştır (sırasıyla p=0.026, p=0.010). Annelerin çocuklarının fast-food tüketimine izin verme sıklığı ve çocuklarını tatlı, çikolata, kola gibi yiyecek ve içeceklerle ödüllendirme sıklığı anlamlı olarak azalmıştır (p=0.031 ve p=0.016). Anlamlı bulunan tüm değişkenler için yapılan tedavi amaçlı analizlerde (intention to treat) anlamlılık korunmuştur. SONUÇ: Anaokulundaki her üç çocuktan birinin fazla ağırlıklı ya da obez olduğu saptanmıştır. Fazla ağırlıklı ya da obez olma cinsiyet, annenin öğrenim durumu ve her gün kahvaltı durumu ile ilişkili bulunmuştur. Girişim sonrasında çocukların ağırlık çıktılarında ve beslenmeyle ilişkili bazı ebeveyn davranışlarında olumlu sonuçlar elde edilmiştir.