Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Güzel Sanatlar Eğitimi Ana Bilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: GÜLBİN ALTINDAĞ
Danışman: Cemile Arzu Aytekin
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Araştırmanın amacı; sanatsal yaratıcılık olgusunu, sanatsal yaratma sürecinde bireyde oluşan zihinsel yapıyı ve davranışa yön veren psikodinamik işleyişi psikanaliz kuramları üzerinden irdelemektir. Bu doğrultuda; sanatsal yaratıcılık ve yaratma süreci, Carl Gustav Jung'un benlik kuramı, Sigmund Freud, Anna Freud, Erik Erikson, Melanie Klein ve Alfred Adler'in kuramları çerçevesinde incelenmektedir. Bu kuramlar çerçevesinde incelenen sanatsal yaratıcılık olgusunun, Resim-İş Eğitimi Lisans Programları Anasanat Atölye öğrencilerinden alınan görüşlerde ve bu programa ait ders içeriklerinde değerlendirmesi amaçlanmaktadır. Araştırmanın birinci alt probleminde; analitik psikoloji- psikodinamik güçler ve sanatsal yaratıcılık bağlamında, Salvador Dali, Rene Magritte ve Pablo Picasso'nun yaşamı ve psişik yapısı, eserleri üzerinden psikanalitik eleştiri yöntemiyle değerlendirilmektedir. Seçilen sanatçılar ve eserlerinde, sanatsal yaratıcılığın tanımlarından olan özgünlük kavramı, yeni-farklı olanın ortaya konması, deneme- üretme cesaretinin oluşturulması, bireysel farklılıkların keşfedilerek kişinin sanatsal yaratıcılığına uygun çalışmayı seçilebilmesi, özgün üslup/ tasarım dilinin geliştirilmesi gibi yaratıcılık ile ilgili basamakların varlığı tespit edilmiştir. Araştırmanın ikinci alt probleminde; Resim-İş Eğitimi lisans programında yer alan derslerin içerik veya program kazanımlarında, sanatsal yaratıcılık ile bağlantılı konu ve ifadelerin varlığı irdelenmektedir. Araştırmada elde edilen bulgulara göre, lisans eğitimi süresinde sanatsal yaratıcılık ile ilgili doğrudan bir ders bulunmadığı, ders içerikleri incelendiğinde ise, anatomi, perspektif, sanat ilke ve elemanları, form-biçim ve resmin dinamikleri arasındaki denge, renk kuramları, oran orantı, görsel algılama, artistik desen dili, üslup, estetik, tasarım prensipleri gibi sanat ürününü oluşturmak için gerekli teknik bilgiler sunulmaktadır. Araştırmanın üçüncü ve dördüncü alt probleminde; lisans son sınıf düzeyi öğrencilerden sanatsal yaratıcılık hakkında alınan görüşler, sanatsal yaratıcılık- analitik psikoloji- psikodinamik güçler konuları kapsamında değerlendirilmektedir. Bu doğrultuda; araştırma için nitel araştırma yöntemi ve nitel araştırma tekniklerinden olan görüşme kullanılmaktadır. Görüşme için 8 demografik ve 14 araştırma sorusundan oluşan yarı yapılandırılmış bir görüşme formu uygulanmıştır. Görüşme, Resim-İş Eğitimi Anabilim Dalı lisans programı son sınıf öğrencilerinden 10 katılımcı ile gerçekleştirilmiştir. Görüşmeler sonucunda; 10 katılımcının bilgi sorularına verdikleri cevaplar değerlendirildiğinde, sanatsal yaratıcılık üzerine ortalama bilgi düzeylerinin %56 olduğu tespit edilmiştir. Katılımcılardan iki kişinin sanatsal yaratma süreci hakkında deneyimlere sahip olduğu, yaratıcı davranışın sürekliliğini sağlayacak içsel farkındalığa en yakın kişiler olduğu ortaya konarken, dört katılımcının ise düşünsel, teorik bilgi düzeyinde kaldıkları anlaşılmıştır. Üç katılımcının ise yaratma sürecinin sürekliliğini henüz bir ihtiyaç olarak görmedikleri, üretimi duygusal gerginliklerini ve çatışmalarını dindirecek bir araç olarak gördükleri anlaşılmıştır. Bir katılımcı ise net, tutarlı ifadeler sunamamıştır. Araştırmada, görüşme sorularından kültürel engeller başlığı altında, bireyin dışındaki nedenlerin yaratıcılığı kısıtladığı ve 6. soruda çevresel şartlar, eğitim, teşvikler- olumlu eleştiriler, ekonomik destekler gibi dış dünya nedenli durumların ise yaratıcılığı tetiklediği/ geliştirdiği ortaya konmuştur. Sanat eğitimi alan öğrenciler tarafından Güzel Sanatlar Eğitimi'nin temelini oluşturan sanatsal yaratıcılığın bir ihtiyaç olarak görülmesinin önemini üçüncü- dördüncü alt problemlerden alınan sonuçlar ortaya koymaktadır. Öğrencilerin konu hakkındaki bilgi düzeylerinin ve farkındalıklarının, kişisel ve mesleki ihtiyaçlarının fark edilmesi, çözümler üretilmesi, zihinsel ve duygusal dikkat ile mümkün olacağı sonucuna varılmıştır.