Halide Edip Adıvar ve Yakup Kadri Karaosmanoğlu'nun romanlarında kurtuluş savaşı ve tarih öğretiminde kullanılması


Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ortaöğretim Sosyal Alanlar Eğitimi Ana Bilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2019

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ALEV YEŞİLTARIM KOYUN

Danışman: ERDAL ASLAN

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Kurtuluş Savaşı terimi esas itibariyle iki önemli dönemin birleşmesiyle oluşmaktadır; yani Kurtuluş Savaşı dediğimiz süreç iki ana safhadan oluşmaktadır. Birinci safha Mustafa Kemal ATATÜRK ve ona inanmış Türk milletinin işgal edilmiş olan Türk Yurdu'ndaki (Anadolu'dan) işgalcilerin silahlı mücadele ile atılmasıdır. İkinci safha ise cahillikten, geri kalmışlıktan, fakirlikten kurtulmak için verilen fikri, hukuki, ahlaki, ekonomik ve bilimsel mücadeledir. 'Kurtuluş Mücadelesi' Türk tarihinin dönüm noktalarından biridir ve öneminden dolayı Cumhuriyet'in ilanından önce ve sonra Türk romancıları tarafından ele alınmıştır. Özellikle 1923 - 1938 tarihleri arasında kaleme alınan romanlar, ayrı bir öneme sahiptir; çünkü 1923 -1938 tarihleri arasındaki dönem, hem siyasi hem de edebi yönden önemlidir. Bu araştırmanın amacı ortaöğretim T.C. İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük dersinde Kurtuluş Savaşı konularının öğretiminde Halide Edip Adıvar ve Yakup Kadri Karaosmanoğlu'nun tarihsel romanlarının kullanımına yönelik öğretmen görüşlerinin belirlenmesidir. Araştırma nitel yönteme uygun olarak çoklu durum çalışması yaklaşımı ile yürütülmüştür. Durum çalışmasının ilk aşamasında Halide Edip Adıvar ve Yakup Kadri Karaosmanoğlu'nun romanlarında Kurtuluş Savaşı'nın yer alma biçimi incelenmiştir. İkinci aşamada ise maksimum çeşitlilik örneklemesi ile belirlenen Aydın'da ve Söke'de farklı sosyoekonomik düzeye sahip yerlerde bulunan toplam 16 okulda, 40 tarih öğretmeninin katılımı ile görüşmeler yapılmıştır. Araştırma verileri, dokümanlar (romanlar) ve yarı yapılandırılmış görüşme formları ile elde edilmiştir. Elde edilen veriler doküman analizine tabi tutulup betimsel analiz ve içerik analizi ile çözümlenmiştir. Araştırmanın sonucunda Halide Edip Adıvar ve Yakup Kadri Karaosmanoğlu'nun romanlarında Kurtuluş Savaşı'nın yer alma biçimi belirlenmiş, T.C. İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük dersinde Kurtuluş Savaşı konularının öğretiminde katılımcı öğretmenlerin yarıdan fazlası Halide Edip ve Yakup Kadri romanlarından yararlandıklarını ve bu romanların öğrencilere olumlu etkisinin olacağını belirtmiştir. Ayrıca, araştırma sonucunda tarih öğretmenlerinin tarihi romanların öğrencilere dersi sevdirme, merak uyandırma, araştırma isteğini arttırma, empati kurma becerisini geliştirmede olumlu etkilerinin olduğunu düşündükleri ortaya çıkmıştır.