Türk Sosyal Güvenlik Sisteminde Kısa Vadeli Sigorta Kollarından Sağlanan Haklar ve Bu Hakların Sosyal Güvenlik Bütçesine Etkisi: 2017-2021 Türkiye Örneği
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Ana Bilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: EFE YAKKAN
Danışman: Coşkun Saraç
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Sanayi Devrimi'nden bu yana bir ihtiyaç olan sosyal güvenlik ancak 1800'lü yılların sonunda Almanya'da bir sisteme kavuşmuştur. Bu sistem günümüzdeki sosyal güvenlik anlayışına yakın ilk uygulama olarak göze çarpmaktadır. Sonraki dönemde İngiltere de kendi sosyal güvenlik sistemini oluşturmuş, ardından Türkiye de dahil olmak üzere hemen her ülke bu iki sistemi kendi ihtiyaçları ve imkanları doğrultusunda revize ederek kendine has bir sistem oluşturmuştur. Sosyal güvenlik sistemleri, sosyal risklerden korunma ihtiyacının bir ürünü olarak ortaya çıkmıştır. Hayatın her anında ortaya çıkabilen sosyal riskler ise kısa vadeli sigorta kolları da denilen iş kazası ve meslek hastalığı, hastalık ve analık sigortalarının geliştirilmesine neden olmuştur. Bu sigortalar, belli koşullar dahilinde sigortalılar ve/veya sigortalı çalışanların sigortasız eşlerine, risklerin ortaya çıkması halinde gelirlerinin azalması veya tamamen kaybolmasına ya da giderlerinin artmasına karşı koruma sağlamaktadır. Kısa vadeli sigorta kolları, ne zaman ortaya çıkacağı bilinmeyen risklere karşı koruma sağladığından, sosyal güvenlik bütçesinde ne kadar büyük olacağı önceden öngörülemeyen etkiler yaratmaktadır. Bu çalışmada kısa vadeli sigorta kollarının sosyal güvenlik bütçesine etkisi incelenmiştir. Çalışma sonucunda kısa vadeli sigorta kolları kapsamındaki giderlerin toplam harcamalar içerisindeki payının 2017 yılında %3,770 seviyesinden 2021 yılında %4,045 seviyesine geldiği görülmektedir. Bu artıştaki en önemli payın geçici iş göremezlik ödeneğine ait olduğu, bunun da temel sebebinin Covid-19 salgını olduğu değerlendirilmiştir. Ayrıca geçici iş göremezlik yardımlarının 2020 ve 2021 yıllarında koronavirüs kaynaklı olarak toplam harcamalar içerisindeki payının önemli ölçüde yükseldiği, ancak öncesinde de artış trendinde olduğu, evlenme ve emekli cenaze yardımlarının göz ardı edilebilecek düzeyde yaklaşık olarak sabit kaldığı, buna karşılık emzirme yardımlarının dramatik biçimde düşüş gösterdiği görülmüştür. Anahtar Kelimeler: Sosyal risk, Sosyal Koruma, Sosyal Güvenlik, Kısa Vadeli Sigorta Kolları, SGK, Bütçe, Finans.