Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Gemi Makinaları İşletme Mühendisliği Ana Bilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MUSTAFA SÖKÜKCÜ
Danışman: Cenk Şakar
Özet:
Teknolojinin denizcilik endüstrisine hızlı entegrasyonu ile birlikte, kılavuz kaptanın fiziki olarak gemi üzerine çıkarak gemi kaptanına rehberlik yaptığı kılavuzluk operasyonlarına alternatif olarak veya mevcut kılavuzluk hizmetlerini yedekleyici bir sistem olarak uzaktan deniz kılavuzluğu kavramı son dönemde yoğun şekilde araştırılmaktadır. Bu çalışma kapsamında belirlenmiş olan SWOT kriterlerine Bulanık Analitik Hiyerarşi Prosesi (BAHP) yöntemi uygulanarak, uzaktan deniz kılavuzluğu operasyonlarının en güçlü yönü "kılavuz kaptan transfer kazalarının önlenebilmesi" ve en zayıf yönü ise "etkili ve güvenilir haberleşme eksikliği" olarak tespit edilmiştir. Tez çalışması içerisinde, uzaktan deniz kılavuzluğu operasyonlarında etkili ve güvenilir haberleşme eksikliğinin iyileştirilebilmesi ve kılavuz kaptan ile gemi kaptanı arasındaki sesli telsiz haberleşmelerinin anlık olarak, otomatik olarak ve yüksek doğruluk oranı ile yazıya dökülebilmesi için yapay zekâ destekli Otomatik Konuşma Tanıma (OKT) sistemi geliştirilmiştir. Nemrut Limanı, Aliağa'da gerçekleştirilen gemi manevralarından toplanan ses verileri ile eğitilen OKT sistemi ile herhangi bir düzeltme uygulanmadan kelime hata oranı yüzde 29,54 olarak hesaplanmıştır ve OKT metin çıktısına Büyük Dil Modeli (LLM) düzeltmesinin uygulanması ile sistemin kelime hata oranı yüzde 23,05'e düşürülmüştür. LLM içerisine el ile girilen düzeltme komutları ile ince ayar yapılmak suretiyle, OKT sisteminin kelime hata oranı yüzde 6,37 gibi başarılı bir seviyeye düşürülebilmiştir. Uzaktan deniz kılavuzluğu operasyonları için geliştirilmiş olan OKT sistemi ile kelime hata oranında yüzde 78 oranında iyileşme sağlanabilmiştir.