Translation of sci-fi terms and dialogues: An analysis of the Turkish translation of Roger Zelazny's Lord of Light
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Mütercim Tercümanlık Ana Bilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: İngilizce
Öğrenci: BORAN ATILGAN
Danışman: Pelin Şulha
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bilim kurgunun en belirgin özelliklerinden biri olan neolojizmler bu türün okuyucu üzerindeki etkisi için önemli bir rol oynar. Bu çalışma, neolojizmlerin okurları tam olarak nasıl etkilediğini ve bu etkinin çeviri sürecinde nasıl değiştiğini belirlemeyi hedeflemektedir. Bu amaçla, Roger Zelazny'nin Işık Tanrısı kitabı ve Türkçe çevirisi şema kuramı kapsamında incelenmiştir. Bu tez özellikle Darko Suvin tarafından bilişsel yabancılaşma (1979: 7-14) olarak adlandırılan olguyu bilim kurguda kullanılan neolojizmler kapsamında mercek altına almaktadır. Buna ek olarak çeviri sürecinde neolojizmlerin rolünü ve kaynak metinde yaratılan yabancılaşmayı eşdeğer biçimde aktarmak amacıyla kullanılmış bir dizi çeviri tekniğini analiz etmektedir. Çalışmada neolojizmlerin bilişsel yabancılaşmaya katkı sağladığı çeşitli önemli yollar tespit edilmiştir. Ayrıca, kaynak ve erek kültür arasındaki şema farklılıklarından dolayı veya aynı şemaların dil farklılıklarından dolayı aktifleştirilmesi mümkün olmadığında neolojizm çevirisinde zorluklar ortaya çıkabileceği görülmüştür. Son olarak, bulgular neolojizm çevirilerinin başarısının kullanılan çeviri tekniği baz alınarak değerlendirilemeyeceğini ve her vakanın ayrı olarak incelenmesi gerektiğini göstererek alanda yapılan önceki çalışmaları destekler niteliktedir (Gray, 2020: 94; Korpi, 2017: 94). Bu tezde sunulan bulgular bilim kurgu çevirisinde dikkat edilmesi gereken noktalara yön vermek açısından önemli bir adım olsa da bu bulguların bilim kurgu türü için ne kadar genellenebilir olduğunu değerlendirmek için daha fazla araştırmaya ihtiyaç vardır.