Disiplin hukukunda amirin takdir yetkisi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2026

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ARİFE AK ASLAN

Danışman: Oğuz Sancakdar

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu tez çalışması, kamu hizmetlerinin etkin ve düzenli bir şekilde yürütülmesini temin eden disiplin mekanizmasını, disiplin amirine tanınan takdir yetkisi odağında incelemektedir. Disiplin hukuku; amir, emir ve disiplin kavramlarının karşılıklı etkileşiminden doğan dinamik bir alan olup, bu süreçte amirin rolü, tesis edilen yaptırımların hukuka uygunluğu ve adilliği açısından kritik bir öneme sahiptir. Çalışma kapsamında, öncelikle disiplin kavramının tanımından başlanarak, otokratik ve demokratik disiplin anlayışları arasındaki denge ele alınmıştır. Disiplin yaptırımının bir idari işlem olarak hukuki niteliği vurgulandıktan sonra, karşılaştırmalı bir bakış açısıyla Almanya, İngiltere ve Fransa'daki disiplin rejimlerine değinilmiştir. Türk hukuk sistemi özelinde ise 657, 2547, 6413 ve 7068 sayılı kanunlar çerçevesinde mevcut disiplin rejiminin kapsamı ve içeriği analiz edilmiştir. Disiplin hukukunun temel süjesi olan "amir" ve amirin hiyerarşik yetkisinin somut bir yansıması olan "emir" kavramları da bu bağlamda incelenmiştir. Tezin ana eksenini, disiplin hukukuna hâkim olan temel ilkeler ile bu ilkeler çerçevesinde mevzuatın amire tanıdığı takdir yetkisi oluşturmaktadır. Bu doğrultuda, bir disiplin yaptırım işlemini oluşturan yetki, şekil, sebep, konu ve maksat unsurları bağlamında idarenin takdir yetkisinin varlığı, kapsamı ve öğretideki tartışmalar ele alınmıştır. Müteakiben disiplin hukukunda amire takdir yetkisinin tanındığı alanlar, yargı kararları ışığında somutlaştırılarak incelenmiştir. Nihayetinde bu çalışma, disiplin amirinin takdir yetkisinin mutlak ve sınırsız olmadığını; aksine, hukukun genel ilkeleri, özellikle de tarafsızlık, ölçülülük ve orantılılık prensipleriyle sınırlandırıldığını ortaya koymaktadır. Anahtar Kelimeler: Disiplin Hukuku, Takdir Yetkisi, Disiplin Amiri, Kamu Görevlisi, Disiplin Yaptırımı, Disiplin Hukuku İlkeleri.