Geçiş ekonomilerinde iktisadi serbestleşme ve büyüme ilişkisi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İktisat Ana Bilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2017
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BUJAR MORINA
Danışman: BAŞAK KARŞIYAKALI
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Merkezi planlamaya dayalı olarak yönetilen ülkelerin oluşturduğu bloğun dağılmasıyla ortaya çıkan geçiş ekonomilerinin büyüme deneyimleri iktisatçılar için yeni bir araştırma alanı oluşturmuştur. Ekonomik ve yapısal reformlarını gerçekleştirmeye çalışan geçiş ekonomileri aynı zamanda uluslararası topluma entegre olma çabası içindediler. Bu çalışmada, iktisadi serbestleşme ve büyüme arasındaki ilişki Avrupa Birliği'nde ve Doğu Avrupa'da yeralan on yedi geçiş ekonomisi bağlamında değerlendirilmiştir. Arnavutluk, Azerbaycan, Beyaz Rusya, Bulgaristan, Çekya, Ermenistan, Gürcistan, Hırvatistan, Kazakistan, Kırgızistan, Macaristan, Makedonya, Moldova, Polonya, Romanya, Rusya ve Ukrayna için 1995-2015 yıllarını kapsayacak şekilde araştırma gerçekleştirilmiştir. Çalışmada kullanılan panel veri seti için öncelikle yatay kesit bağımlılığı tespit edilmiş ve bulunan sonuca uygun olarak gerekli birim kök testi yapılmıştır. Daha sonra ticari ve finansal serbestleşme ile ekonomik büyüme arasındaki ilişkisinin belirlenebilmesi için Dumitrescu ve Hurlin'in (2012) nedensellik testi uygulanmıştır. Çalışmada finansal serbestleşmeyi temsilen, bankacılık kesimi tarafından özel sektöre verilen kredilerin GSYH'ya oranı ve geniş tanımlı para arzının GSYH'ya oranı kullanılmıştır. Ticari serbestleşmeyi temsilen ihracat ve ithalat hacminin GSYH'ya oranı ve fiyat istikrarı için enflasyon oranı kullanılmıştır. Son olarak GSYH artış oranı da büyümeyi temsilen kullanılmıştır. Tüm bu açıklayıcı değişkenlerle büyüme arasında yapılan nedensellik analizi sonuçlarına göre büyümeden finansal ve ticari serbestleşmeye doğru bir nedensellik ilişkisine rastlanamamıştır. Buna karşılık bankacılık kesimi tarafından özel sektöre verilen kredilerden, dışa açıklıktan ve enflasyondan büyümeye doğru sadece tek yönü bir nedensellik ilişkisi olduğu tespit edilmiştir. Literadürde finansal gelişmenin iktisadi büyümeyi harekete geçirdiği görüşü yaygındır. Ayrıca yatay kesit çalışmaları finansal gelişmişlik düzeyinin büyüme hızının gelecekteki değerlerinde etkileyeceği göstermiştir. McKinnon-Shaw yaklaşımı olarak bilinen bu görüşe göre finansal serbestleşme, finansal gelişme ve ekonomik büyümenin vazgeçilmez bir unsurudur. Bu çalışmanın sonuçları da McKinnon-Shaw yaklaşımını desteklemekte ve 'arz-öncü' yaklaşımını doğrulamaktadır. Finansal hizmetlerin ve kurumların arzı girişimcilerin üretken alanlara yatırım yapmalarına yol açacak ve sonuçta finansal gelişmenin bir sonucu olarak büyüme hızı artacaktır. Anahtar Kelimeler: Ekonomik Büyüme, İktisadi Serbestleşme, Geçiş Ekonomileri, Özelleştirme, Uluslararası Kurumlar.