Habîb-i Karamânî ve Etvâr-ı Seb'a manzûmesi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2015

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: HATİCE KÜBRA TEKDEMİR

Danışman: NECDET ŞENGÜN

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Halvetî şairler arasında, dervişin ruhanî yolculuğunda kat ettiği yedi aşama (ervâr-ı seb'a) hususunda edebî eserler meydana getirmek bir gelenek hâline gelmiştir. Anadolu'da faaliyet gösteren ilk Halvetî şeyhlerinden Habîb-i Karamânî de (XV. yy.) bu geleneği takip ederek aynı konuda bir mesnevî kaleme almıştır. Bu çalışma –tezimizin başlığında da ifade edildiği üzere- Habîb-i Karamânî ve etvâr-ı seb'a manzûmesi üzerine geniş bir araştırma ortaya koymayı amaçlamaktadır. Üç ana bölümden meydana gelen tezimiz, etvâr-ı seb'a meselesine dair temel bilgilerin verildiği giriş bölümünü takiben özellikle Habîb-i Karamânî'nin hayatını ele alan ilk bölüm ile başlamaktadır. Bu bölüm, şairin hayatı, ailesi, eğitimi, seyahatleri, mürşidi, müridleri, vefatı, kabri, vb. konuları içermektedir. Karamânî'nin hayatının ayrıntılı bir şekilde incelenmesinin hemen akabinde, aynı bölümde, şairin eserlerinden bahsedilmektedir. İkinci bölüm, Etvâr-ı Seb'a üzerine yoğunlaşmaktadır. Mesnevînin adı, yazarı, dili ve kullanılan nüshasının tespitine dair birtakım temel bilgiler sunulduktan sonra, metindeki ayet ve hadis iktibaslarına işaret edilmiştir. Öte yandan, mesnevînin tahliline tahsis edilmiş müstakil bir bölümde, Karamânî'nin etvâr-ı seb'a meselesi hususundaki görüşleri açığa kavuşturulmaya çalışılmıştır. Bu bölümde klasik kavram analizine başvurulmamış, fakat metinde geçen kişiler ve tasavvufî kavramlar, gerekli görüldükleri hâlde, yeri geldikçe açıklanmıştır. Metin tahliline ek olarak, eserin şekil, tür, dil ve ifade özellikleri ayrı başlıklar altında incelenmiştir. Üçüncü bölümde, ilk etapta, Habîb-i Karamânî'nin çağdaşı Bahâeddîn-i Erzincânî'nin, Karamânî'nin Etvâr-ı Seb'a'sı ile pek çok yönden benzerlik gösteren mesnevîsine dikkat çekilmiştir. Zira iki eserden birinin, ötekinin etkisi altında kalınarak yazılmış olması kuvvetle muhtemeldir. Tezin bu bölümünün ana amacı, iki mesnevîyi mukayese etmek suretiyle Karamânî'nin eserinin özgünlüğünü değerlendirmektir. Bu problemli konuyu tartışmak, geleneksel İslamî literatür ile modern bilimlerin, intihal kavramına yaklaşımındaki farklılığı ortaya koymak açısından da ayrıca önemlidir. Son kısımda ise Etvâr-ı Seb'a'nın metni, transkripsiyon sistemi takip edilerek Latin alfabesine aktarılmıştır. Metnin aktarımında takip edilen esaslar tarafımızdan belirtilmiş ve sağlam bir metin kurma çabası içinde olunmuştur. Anahtar Kelimeler: Karamânî, Etvâr, Tavr, Halvetiyye, Mesnevî.