Erişkin bireylerde sabahçıl ve akşamcıllığın kan basıncı üzerine etkisinin incelenmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: AYŞE AYDEMİR
Eş Danışman: MAKBULE NESLİŞAH TAN
Danışman: Vildan Mevsim
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Yaşayan organizmaların biyolojik aktiviteleri belirli bir ritimde meydana gelir. İnsan metabolizmasında gün içinde ısı ve ışığa bağlı olarak gözlemlenen biyolojik değişimler sirkadiyen ritim olarak tanımlanmaktadır. Sirkadiyen ritim açlık/tokluk, ısı regülasyonu, birçok genin ekspresyonu, endokrin, gastrointestinal, solunum, immun, kardiyovasküler ve metabolik sistemlerin dahil olduğu fizyolojik olayları düzenler. Yirmi dört saatlik ritimlere bağlı görülen bu fizyolojik ve psikolojik değişiklikler; bireysel farklılıklara göre de çeşitlilik göstermektedir. Sirkadiyen ritmin bireysel farklılıkları kronotip ile ifade edilir. Kronotip, sabahçıl, ara ve akşamcıl olarak kategorize edilmiştir. Daha önceki çalışmalar akşamcıl tipte; bronşiyal astım, depresyon, kardiyovasküler hastalıklar, omurga hastalıkları, obezite, anksiyete ve olumsuz duygudurum gibi bir dizi hastalığın daha sık rastlandığını göstermiştir. Sirkandiyen ritm de gün boyunca değişen kan basıncı düzeyleri vardır. Bireylerin sirkadiyen tiplerine göre kan basıncı düzeylerinin farklılıklarını saptamanın, kardiovasküler hastalık risklerini öngörmeyi sağlayabileceği düşünülmektedir. Literatür incelendiğinde bu konuya ilişkin yeterli veri olmadığı dikkat çekmektedir. Bu çalışmada; erişkin bireylerin kronotipleri ile kan basıncı düzeyinin ilişkisinin saptanması amaçlanmıştır. Yöntem: Kesitsel-analitik desende planlanmış olan çalışma; Dokuz Eylül Üniversitesi Eğitim Aile Sağlığı Merkez'lerine herhangi bir nedenle başvuran, 18-65 yaş arası, her kronotipten eşit sayıda, toplam 66 birey ile yürütüldü. Katılımcılara yüz yüze görüşme yöntemiyle, sosyodemografik veri formu ve Sabahlılık Akşamlılık Ölçeğini içeren anket uygulandı. Anket uygulaması sonrasında Tansiyon Holter ile 24 saatlik kan basıncı takibi yapıldı. Veriler SPSS 22.0 kullanılarak analiz edildi. İstatiksel analizlerde ki-kare, t-testi, One-way ANOVA kullanıldı ve p0,05). Sonuç: Hipertansiyon, kronik ve sistemik bir hastalık olup yaygın bir sağlık problemidir. Hipertansiyona neden olan yaşam tarzı değişikliği gibi değiştirilebilen parametreler üzerinde daha çok çalışılmalıdır. Yapılan çalışmalar kronotipin insan patogenezini farklı alanlarda etkileyebileceğini göstermiştir. Bu çalışmada, kronotiplere göre arteryel kan basıncı farklılığı saptanmamıştır. Literatürde, kan basıncı düzeyi ile kronotip ilişkisini ele alan çalışma sayısının azlığı nedeniyle; bu çalışmanın, bu alanda yapılacak çalışmaları teşvik edeceğini düşünüyoruz. Anahtar kelimeler: kronotip, kan basıncı, ambulatuar holter