Diyarbakır surları üzerindeki motiflerin araştırılması ve seramiğe uyarlanması
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Güzel Sanatlar Enstitüsü, Seramik ve Cam Tasarımı Ana Sanat Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2018
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MEHMET MESUT BİLMEZ
Danışman: MEMDUHA CANDAN GÜNGÖR
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:İnsanoğlu yorumlamalarını ve yaratıcılığını ortaya koyduğunda hiç şüphe yoktur ki o yaratıyı yaşamın içinden alır, güncel olaylardan esinlenir. Diyarbakır Surları üzerindeki motifler de o dönemin uygarlıklarından, krallıklarından ve kültürel değerlerinden etkilenmiştir. Medeniyetler egemen olduğu, hüküm sürdüğü dönemlerde surları bir kalkan gibi kullanmış, üzerine de kendi yaşam tarzlarından, anlayışlarından esintiler bırakmıştır. Medeniyetlerin bıraktıkları esintiler, bazen savaş sahnelerine dönüşmüş bazen de karakteristik hayvan figürlerine ev sahipliği yapmıştır. Dolayısıyla Diyarbakır Surları üzerindeki motifler, tarihin birer aynası niteliğindedir. Kuş bakışı bakıldığında kalkan balığını andıran Diyarbakır Surları üzerindeki motifler değerlendirildiğinde, çok kapsamlı bir içeriğinin olduğu anlaşılmaktadır. Örneğin surların üzerinde yer alan sembolik motiflerin, geometrik motiflerle iç içe geçmiş örneklerine rastlamak mümkündür. Ayrıca, surlar ile özdeşleşmiş Aslan-Boğa avlanma motifi, bilinen örnekler arasındadır. Surların bir güç kalkanı olarak imar edildiği düşünüldüğünde, üzerindeki motiflerin de bu temayı barındırdığı söylenebilir. Örneğin; surlar üzerinde sıkça rastlanan aslan figürü; gücün, ihtişamın ve büyüklüğün göstergesi olarak değerlendirilebilir. Bu özellikleri taşıyan sembolik figürler, belirli bir plan çerçevesinde düşünülmüş, tasarlanmış ve usta bir taş işçiliği ile uygulanmaya çalışılmıştır. Tüm figürler, motifler ve semboller, kendi döneminin ve döneme hükmetmiş uygarlıkların, yaşam biçimleri başta olmak üzere, genel özelliklerini yansıtmaktadır. Bu tezde amaçlanan; geçmiş dönemlerin taş ustalarının surlar üzerinde birer tasarımcı gibi çalışarak ortaya çıkardıkları tarihi, sembolik, mitolojik, sanatsal anlatımlı plastik öğelerin, sembolik motiflerin önemine dikkat çekmek, bunların sanatsal çalışmalarda kullanılmaları sayesinde, günümüz insanının sanatsal gelişimlerine önemli katkılar sağlamak amaçlanmıştır. Bu araştırma, genel tarama yöntemi ve sanatsal uygulamalarla oluşturulmuştur. Araştırmada öncelikle Diyarbakır'ın ve surların tarihçesi araştırılmış, üzerinde yer alan zengin tarihi ve estetik değerlere sahip sembol ve motifler incelenmiş, bunlar gruplara ayrılmıştır. Bu gruplar insan, hayvan, bitki, geometrik motifler, kitabeler ve benzerleri şeklinde oluşturulmuştur. Ardından her gruptan farklı öğeler seçilerek, orijinal hallerinin korunmasına dikkat edilerek, çağdaş anlatımlı kilden formlarda kullanılmıştır. Hem yüzeysel hem hacimli olmak üzere araştırma kapsamında tasarlanmış bu formlar, farklı pişirim ve renklendirme yöntemlerine tabi tutularak seramik eserler haline getirilmiştir. Araştırma sonunda üzerinde surlara ait zengin öğeler taşıyan bu seramik eserlerin görsel iletişimin birer estetik nesnesi olarak, tarihe kültüre ve sanata katkı sağlaması amaçlanmıştır.