Türkiye'de dış borç ve ekonomik büyüme bağıntısı: Bir zaman serisi analizi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İktisat Ana Bilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: GÖKHAN ATASERT
Danışman: Utku Utkulu
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Ekonomik büyümeleri için gerekli tasarruf düzeylerine sahip olmayan ülkeler, dış borçlanmaya başvurmaktadır. İlk zamanlarda alındıkları ülkelere ek kaynak sağlayan dış borçlar, etkin kullanıldıklarında ilgili ülkenin yatırım ve büyümesine katkıda bulunurken; etkin kullanılamadıklarında ise ülkenin vadesi gelen borç ödemelerinin gerçekleştirilememesine, ülkenin borcu borçla kapatma sarmalına girmesine ve ülke dış borç yükünün sürekli artmasına yol açmakta ve nihayetinde bu durum ülkenin ekonomik büyümesini olumsuz yönde etkileyebilmektedir. Çalışmada, Türkiye'nin dış borçlarındaki artışın ülkenin ekonomik büyümesine etkileri araştırılmıştır. Çalışmada, En Küçük Kareler Yöntemiyle regresyon analizi gerçekleştirilmiş ve uzun ve kısa dönemli etkiler araştırılmıştır. Çalışmada, Eşik Değer Yaklaşımından da yararlanılmıştır. Çalışmada, Türkiye için 1980-2019 arası döneme ait yıllık veriler kullanılmıştır. Sonradan yayınlanan 2020 yılı verilerinin en temel regresyona dahil edilip incelenmesiyle de çalışmanın güncelliği korunmaya çalışılmıştır. Analizde kullanılan zaman serilerinin durağanlıkları ADF, PP, KPSS ve ZA birim kök testleriyle sınanmıştır. Çalışmada eştümleşme analizi gerçekleştirilmiş ve Engle-Granger Modelleme yöntemi ve Gregory-Hansen eştümleşme testinden yararlanılmıştır. Çalışmada gerçekleştirilen uzun dönem analizinin etkinlik ve güvenilirliğinin artırılabilmesi amacıyla Tam Düzeltilmiş En Küçük Kareler (FMOLS) yönteminden yararlanılmış ve serilerin uzun dönemde birlikte hareket ettikleri (eştümleşik oldukları) tespit edilmiştir. Uzun dönem analizinin katsayı bulguları değerlendirildiğinde: Dış borçları temsilen kullanılan Dış Borç/GSYH oranının %40,3 eşik değerine kadar Türkiye'nin ekonomik büyümesini pozitif; bu eşik değerden sonra alınacak dış borçların ise ülke büyümesini negatif yönde etkilemeye başladığı (Borç-Laffer eğrisinde azalan noktasına geçildiği), Türkiye'de %40,3 eşik değerinin 2013 yılından sonra aşılmaya başlandığı ve bu yıldan sonra Türkiye'nin Borç Fazlası (Debt-Overhang) durumuyla karşı karşıya gelmeye başladığı tespit edilmiş ve nihayetinde Türkiye ekonomisine yönelik politika önerileriyle çalışma sonlandırılmıştır. Anahtar Kelimeler: Dış Borç, Ekonomik Büyüme, Regresyon, Eştümleşme, Engle-Granger, Gregory-Hansen, Eşik Değer, Zaman Serisi Analizi.