Sekizinci sınıf öğrencilerinin geometrik akıl yürütme süreçlerindeki gelişimlerinin incelenmesi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: GÖZDE MANDAL
Danışman: Berna Cantürk Günhan
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu nitel araştırmanın amacı, ortaokul sekizinci sınıf öğrencilerinin geometrik akıl yürütme süreçlerindeki gelişimlerini öğretim deneyi yöntemiyle incelemektir. Araştırmanın örneklemini, ölçüt örnekleme yoluyla seçilen altı öğrenci oluşturmaktadır. Çalışmanın kuramsal çerçevesi, geometrik düşünme sürecini bilişsel ve algısal düzeyde inceleyen Duval'in Bilişsel Modeli üzerine kuruludur. Veriler, araştırmacı tarafından Millî Eğitim Bakanlığı kazanımları doğrultusunda hazırlanan ve öğrencilerin geometrik akıl yürütmelerini ortaya koymaya yönelik açık uçlu sorular yoluyla toplanmıştır. Veri kaynakları arasında öğrencilerin yazılı yanıtları, video kayıtları ve araştırmacı gözlemleri yer almaktadır. Araştırma süreci üç aşamada yürütülmüştür: ön görüşmeler, öğretim deneyi etkinlikleri ve son görüşmeler. Ön ve son görüşmeler bireysel olarak gerçekleştirilmiş, öğretim deneyi etkinlikleri ise rastgele oluşturulan üçer kişilik iki grup şeklinde yürütülmüştür. Elde edilen tüm veriler, Duval'in Bilişsel Modeli doğrultusunda bilişsel ve algısal süreç basamaklarına göre analiz edilmiştir. Araştırma bulgularına göre, öğrenciler algısal süreçler açısından en çok işlevsel algı ve sıralı algı gerektiren sorularda zorlanmış; görsel ve sözel algıya yönelik sorularda ise nispeten daha başarılı olmuşlardır. Bununla birlikte, sözel algıdaki hata ve eksikliklerin geometrik muhakemeyi olumsuz etkilediği görülmüştür. Bilişsel süreçler açısından ise öğrencilerin oluşturma ve görselleştirme temelli sorularda ciddi bir zorluk yaşamadıkları tespit edilmiştir. Genel olarak hem bireysel görüşmelerde hem de grup etkinliklerinde öğrencilerin bilişsel ve algısal süreçlerinde gelişim gösterdikleri belirlenmiştir. Ek bir bulgu olarak, bu gelişimin öğretim deneyi sürecinde yaşanan akran etkileşiminden de etkilendiği düşünülmektedir. Araştırmanın sonunda öğretmenlere, öğretmen adaylarına ve araştırmacılara kavram ve tanım üzerinde durulmasına yönelik çalışmalar yapılması, konuya uygun grup etkinliklerinin uygulanması, uygun sınıf ortamlarının düzenlenmesi, farklı teknolojik ve materyal desteği ile öğretimin gerçekleştirilmesi gibi başlıklarda öneriler sunulmuştur.