Okul öncesi öğrencilerine yönelik pozitif psikoloji temelli müdahale programının etkililiği
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: DERYA SARI
Danışman: Aslı Uz Baş
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu araştırmanın amacı, araştırma kapsamında geliştirilen ve uygulanan pozitif psikoloji temelli bir müdahale programının okul öncesi öğrencilerinin iyi oluşlarına, sosyal, duygusal ve akademik becerilerine etkisini test etmek ile programının etkililiğine yönelik öğretmenlerin görüşlerini almaktır. Materyal ve Metot: Bu amaçla Mutlu Çocuklar Eğitim Programı (MÇEP) ve Mutlu Çocuklar Eğitimi Öğretmen Programı (MÇEÖP) geliştirilmiş, uygulanmış ve etkisi test edilmiştir. Araştırmada karma yöntem deseni kullanılmış, nicel ve nitel veriler toplanmıştır. Nicel veriler öğrenci, öğretmen ve ebeveynlerinden elde edilmiştir. Öğrenciler için Türkçe'ye uyarlanan PANAS-C: Çocuklar İçin Kısa Pozitif ve Negatif Duygu Ölçeği ve OHD: Okul Hakkındaki Duygular Ölçeği uygulanmıştır. Sosyal Becerileri Değerlendirme Ölçeği, Öğrenci-Öğretmen İlişki Ölçeği ve Okul Öncesi Sosyal-Duygusal Beceriler ve Psikolojik Dayanıklılık Ölçeği öğretmenlere uygulanmak üzere kullanılmıştır. Ebeveynlere kişisel bilgiler formu ve Karakter Güçleri Envanteri Erken Çocukluk Formu uygulanmıştır. Ayrıca Türkçe'ye uyarlanan PANAS-C-P: Çocuklar İçin 9 Maddeli Pozitif ve Negatif Duygu Listesi Ebeveyn Formu uygulanmıştır. Öğretmenlerden program öncesi ve program sonrası nitel veriler toplanmıştır. Deneysel müdahale işlemi 2021-2022 Eğitim Öğretim Yılı'nın birinci döneminde İzmir İli'nde bulunan bir okul öncesi kurumunda gerçekleştirilmiştir. Deney grubunda 40 ve kontrol grubunda 42 öğrenci katılımcı olmuştur. Nicel veriler ön-test, son-test ve izleme ölçümlerden elde edilmiştir. Nitel veriler öğretmen ve yöneticilerden deneysel müdahale öncesi (n=6) ve deneysel müdahale sonrasında (n=4) toplanmıştır. Nicel verilerin çözümlenmesi için betimsel istatistikler, bağımsız örneklemler için t-testi ve tekrarlı ölçümler için ANOVA teknikleri kullanılmıştır. Nitel verilerin analizinde ise içerik analizi yapılmıştır. Bulgular: Hem çocuk hem de ebeveyn ölçümlerinde öğrencilerin pozitif duygu puanlarında artış yaşandığı ve iki ay sonrasında da bu artışın korunduğu görülmüştür. Ancak öğrencilerin negatif duyguları hem öğrenci hem de ebeveyn ölçümlerinde bir azalma göstermemiştir. Öğrencilerin sosyal becerileri, olumlu öğrenci-öğretmen ilişkileri, Türkçe becerileri, duygu tanıma/duygu ifade etme, öz-düzenleme ve sosyal yetkinlikleri ile kişilerarası ve entelektüel güçleri artış göstermiş ve bu artışlar izleme ölçümünde korunmuştur. Ancak empati ve matematik becerileri ile ölçülülük ve aşkınlık güçleri için bu artış tespit edilmemiştir. Deneysel müdahale önce ve sonrasında toplanan nitel verilerin bulguları ise karşılaştırılarak incelenmiştir. İlk nitel veriler doğrultusunda öğretmenlerin pozitif psikoloji ve pozitif eğitim bilgilerinin yetersiz olduğu görülürken, deneysel müdahale sonrasında bu kavramlar hakkında bilgilerinin oluştuğu görülmüştür. Deneysel müdahale öncesi elde edilen nitel veriler için öğretmenler çocukların mutluluk, iyi oluş ve karakter güçleri çalışmalarına ihtiyaç duyduklarını belirtmişlerdir. Program sonrasında MÇEP'nın bu ihtiyacı karşıladığını bildirmişlerdir. Ayrıca öğrencilerin olumlu duygularını arttırma ve karakter güçleri hakkında farkındalık kazandırma açısından faydalı bir program olarak bildirilmiştir. Sonuç: Pozitif psikoloji müdahale programı olarak MÇEÖP ve MÇEP'nın bu araştırmanın amacı doğrultusunda katkı sağladığı söylenebilir. Nitel ve Nicel bulgulara ait sonuçlar deneysel müdahalenin öğrencilerin iyi oluşlarına, sosyal, duygusal ve akademik becerilerine olumlu etki ettiği yönünde görülmektedir. Anahtar Kelimeler: Pozitif Psikoloji, Pozitif Eğitim, Okul Öncesi.