Gazali düşüncesinde yeni-Eflatunculuğun etkileri
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2005
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SÜLEYMAN GÜMÜŞ
Danışman: OSMAN BİLEN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:ÖZET İslam düşünce tarihinde Yeni-Eflatuncu felsefeye karşı yapılan eleştirilerin dayanak noktası, Yeni-Eflatuncu felsefenin kaynaklarının değerlendirilmesinin eleştirel yöntemlere dayanmamasıdır. İslam'ın kendisine özgü düşünce sistemi ve uygulama tarzı olduğunu düşünen Gazali, Farabi ve tbn Sina gibi Yeni-Eflatuncu görüşlerle İslami görüşleri sentezleyen bakış açısına sahip filozoflara eleştirilerde bulunmuştur. Bu çalışmada Gazali' nin eserleri üzerinde analitik bir yaklaşımla durulmuş ve onun eserlerinde Yeni-Eflatunculuğun etkisi araştırılmıştır. Eserleri üzerinde analitik bir araştırma yapıldığında, Gazali' nin her ne kadar Yeni- Eflatuncu filozofları tenkit ettiği biliniyorsa da onun bazı yerlerde bu akıma bağlı filozofların etkisinden kurtulamadığı görülmektedir. Gazali'nin eserleri analitik olarak incelendiğinde onun Yeni-Eflatunculuktan etkilendiğini savunan yazarlar olduğu gibi onun görüşlerinin özgün olduğunu savunan yazarlar da vardır. Bu tartışmanın aydınlatılabilmesi ve Gazali'nin felsefeye karşı tutumunun daha iyi anlaşılabilmesi için benimsediği görüşlerin ve felsefe öğrenimi sırasında yararlandığı kaynakların tespit edilmesi gerekir. Bu bağlamda Gazali'nin eserleri üzerine yapılan bu araştırma Yeni-Eflatuncu felsefenin Gazali'nin eserlerindeki yerini ve etkisini aydınlatacaktır. Gazali'nin eserlerine Yeni-Eflatuncu eserlerin ışığında bakıldığında, onun bu akımın görüşlerini savunan filozoflardan etkilendiği görülmektedir. Gazali, eserlerinde bu felsefenin temsilcilerinin yorumlarına, benzetmelerine ve bazı görüşlerine aynen katılmaktadır. Ayrıca Gazali'nin bazı dini düşünce ve kavramları felsefi bir tarzda yorumladığı görülmektedir. Bu nedenle Gazali'nin görüşlerinin özgünlüğü hakkındaki görüş yeniden değerlendirilmelidir. Bu amaçla onun eserlerinde savunduğu görüşlerin kaynağının tespit edilebilmesi için Gazali'nin yararlandığı kaynaklarla İslam felsefe tarihinde Yeni-Eflatuncu filozoflar olarak tanınan düşünürlerin kaynaklarının mukayeseli olarak değerlendirilmesi gerekir. Yine Gazali'nin Yeni- Eflatuncu kaynaklardan yararlanmasının mümkün olup olmadığı ve eserlerinde bu görüşlere ne kadar yer verdiği konusunun da aydınlatılması gerekir. Çünkü onun felsefeden aldığı düşünülen etkilerin İslam felsefesi ve kelamını bir ölçüde metafizik ve epistemoloji açısından yönlendirdiği belirtilmelidir. Yapılan bu çalışmada Gazali'nin eserlerinde Yeni-Eflatuncu filozofların görüşlerinden etkilendiği görülmüştür. Bu güne kadar Yeni-Eflatuncu felsefeyle İslam düşüncesinin birleştirilmesine karşı eleştirileriyle tanınan Gazali'nin, Yeni-Eflatuncu felsefenin etkisiyle görüşlerini ele aldığı ve kendi felsefi sistemini oluşturduğu anlaşılmaktadır.