Laktoz intoleransının azaltılması için rekombinant olarak beta-galaktosidaz enzim üretilmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Biyoteknoloji Ana Bilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: İngilizce
Öğrenci: AYŞE ÇOLAK
Danışman: HÜLYA AYAR KAYALI
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Laktoz, sütte bulunan ana karbohidrattır ve memelilerde emzirme döneminde ana enerji kaynaklarından biridir. Glukoz ve galaktozdan oluşan laktozun bağırsaklarda az sindirilmesi ya da sindirilmemesi sonucu oluşan rahatsızlık, laktoz intoleransı olarak adlandırılmaktadır. Laktoz intoleransı olan bireylerin tolere edebildikleri kadar laktoz almaları önerilmektedir. Çünkü, laktozun kaynakları olan süt ve süt ürünleri kalsiyum, fosfor, çinko ve B grubu vitamin kaynağı açısından oldukça zengindir. β-galaktosidaz enziminin ilaç endüstrisindeki popülerliğinin yanı sıra gıda sektöründe de kullanımı oldukça yaygındır. Bu noktada biyoteknoloji, rekombinant teknolojiyi kullanarak enzim üretimini ve verimini artırmaya yardımcı olur. Bu çalışmada, rekombinant β-galaktosidaz enziminin üretilmesi hedeflendi. Yüksek verimde üretim kapasitesine sahip pET28a plazmidi seçildi. UniProt veri tabanında P16278 erişim koduna sahip β-galaktosidaz sekansının TOP10 E. coli bakterisine göre kodon optimizasyonu yapıldı. Enzim geni tasarlanarak hizmet alımıyla ürettirildi. pET28a ve elde edilen gen sekansı ligasyon yöntemi ile birleştirilerek TOP10 E. coli bakterisine ısı şoku ile transforme edildi ve üretime geçildi. SDS-PAGE yapılarak protein varlığı kanıtlandı. Bu aşamadan sonra, besiyeri optimizasyonu yapılarak maksimum verim sağlayacak kompozisyon belirlendi. Hücreler sonikasyon yöntemi ile parçalanarak saflaştırma işlemi Hi Trap IMAC kolonu ile yapıldı. Saflaştırma sonunda proteinin moleküler ağırlığı belirlendi. Aktivite deneyleri ile enzimin aktivitesi belirlendi. Sıcaklık ve pH'ın enzimin aktivitesini nasıl etkilediği incelendi.