Nikotin yoksunluğunun dikkat performansı üzerindeki etkisi: Bir göz-izleme çalışması
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Psikoloji, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MEHMET CAN TANFER
Danışman: Ceren Hıdıroğlu Ongun
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Nikotin bağımlılığı, sigaranın uzun süreli ve yüksek düzeyde kullanımı sonucunda ortaya çıkan bir bağımlılık türüdür. Nikotin bağımlılığına içerisindeki nikotin alkaloidinin neden olduğu bilinmektedir. Vücuda nikotin alımı için en sık tercih edilen yöntem; tütünün yakılarak duman yoluyla elde edildiği sigaradır. Vücudun yeterince nikotin almadığı durumlarda da nikotin yoksunluğu ortaya çıkmaktadır. Akut nikotin kullanımının, bilişsel işlevlerde anlık olarak iyileşme sağladığı; uzun süreli nikotin kullanımı ve nikotin yoksunluğunun ise, kişinin bilişsel işlevlerinde yavaşlamaya neden olduğu çeşitli araştırmalar tarafından gösterilmiştir. İnsanın temel bilişsel işlevlerinden biri olan dikkat, alanyazında farklı şekillerde sınıflandırılmaktadır. Mevcut tez çalışmasında dikkatin; seçici dikkat, sürdürülebilir dikkat, bölünmüş dikkat ve sigaraya ilişkin dikkat yanlılığı türleri, kalem kâğıt testi ve psikofizyolojik bir ölçüm metodu olan göz izleme tekniğinin de eklendiği deneysel bir yönrem ile araştırılması amaçlanmaktadır. Bu çalışmada seçici dikkat performansı için d2 Dikkat testi, sürdürülebilir dikkat performansı için Sustained Attention to Response Task (SART), bölünmüş dikkat görevi için Multimodaliter Bölünmüş Dikkat görevi ve sigara ile ilişkili uyaranlara yönelik dikkat yanlılığının incelenmesi için NicDotProbe görevi kullanılmıştır. Deneye toplam 27 katılımcı dâhil edilmiştir. Bu katılımcıların 13'ü standart sigara kullanımına devam ederken, 14'ü yaklaşık 13-15 saat aralığında sigaradan yoksun bırakılmıştır. Araştırmanın sonuçlarına göre nikotin yoksunluğunun görsel taramaya ilişkin seçici dikkat performansı ve sigara ile ilişkili uyaranlara yönelik ilk dikkat etme süresini (first fixation duration) olumsuz yönde etkilediği görülmüştür. Bulgular alanyazın doğrultusunda tartışılmış, sonuç ve öneriler sunulmuştur.