Ekonomik zaman serilerinde oynaklığın çok değişkenli Garch ve SV modelleri ile analizi

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ekonometri Ana Bilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2016

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: VERDA DAVASLIGİL ATMACA

Danışman: ŞENAY ÜÇDOĞRUK BİRECİKLİ

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışmanın temel amacı çok değişkenli GARCH ve çok değişkenli SV modellerin Bayesyen tahmini ile döviz piyasalarındaki oynaklığın analiz edilmesi, elde edilen sonuçların karşılaştırılarak veriye en uygun modelin seçilmesidir. Bu amaçla öncelikle finansal ve ekonomik zaman serilerinde oynaklığın modellenmesine olanak sağlayan çok değişkenli GARCH ve çok değişkenli SV model yaklaşımları ele alınmıştır. Ardından Türkiye'nin ithalatında önemli paya sahip ilk beş ülkenin para birimi kullanılarak çok değişkenli GARCH modellerden Standart MGARCH, CCC-MGARCH, CCC-t-MGARCH modelleri; çok değişkenli SV modellerden Standart MSV, CCC-MSV, CCC-t-MSV modelleri beş değişkenli yapıda tahmin edilmiştir. Gerek çok değişkenli GARCH gerekse SV modellerin tahmininde Bayesyen analize dayalı MCMC yöntemi kullanılmıştır. Bu sayede tahmin edilen modeller bilgi ölçütüne dayalı olarak karşılaştırılmıştır. Çok değişkenli GARCH ve SV model grupları kendi içinde değerlendirildiğinde kalın kuyruk dağılımına izin veren CCC-t-MGARCH ve CCC-t-MSV modellerin diğer modellere kıyasla veri ile daha iyi uyuma sahip olduğu belirlenmiştir. Çok değişkenli GARCH ve SV modeller veri ile uyum iyiliği ve oynaklık sürecini en iyi tahmin etme bakımından incelendiğinde çok değişkenli SV modellerin GARCH modellere kıyasla daha başarılı olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Veri ile en iyi uyuma sahip model olarak CCC-t-MSV modeli belirlenmiştir. Bu doğrultuda ikili döviz kurları arasındaki karşılıklı oynaklık yayılmaları CCC-t-MSV model ile tahmin edilmiştir.