Primer Fibromiyalji Sendromlu (FMS) Hastaların Periferik Kan Mononükleer Hücrelerinde Oksidatif Stres ile İlişkili Mitokondriyal mikrorna'ların (mitomiR) İncelenmesi ve Değerlendirilmesi.

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Tıbbi Biyoloji ve Genetik Ana Bilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2024

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: KHAYALA RASULOVA

Danışman: Sefa Kızıldağ

Özet:

Fibromiyalji sendromu (FMS), populasyonda %3-10 oranında görülen ve tanımlanması zor, çoklu semptomlarla ilişkili kronik bir ağrı hastalığıdır. Bu çalışmada, primer FMS'li hastaların demografik ve parametrik verilerinin değerlendirilmesi ve mitokondriyal miRNA (mitomiR) ifadelerinin incelenmesi amaçlandı. Çalışmamıza, dahil edilme/dışlanma kriterlerine göre 17 hasta ve 18 kontrol dahil edilip incelendi. İlk olarak hasta ve kontrol gruplarında ağrı, VKİ, depresyon, yorgunluk skoru, uyku kalitesi vs. gibi demografik özellikler istatiksel olarak değerlendirildi. Ardından kan örneklerinden elde ettiğimiz PKMH'lerden MACS yöntemi kullanılarak mitokondri izolasyonu gerçekleştirildi. Mitokondriyal saflık, qRT-PCR ve Western Blot yöntemleri ile belirlediğimiz primer ve antikorlara göre doğrulandı. Bunu takiben oksidatif stresle ilişkili 4 mitokondriyal miRNA'nın (mitomiR-145-5p, mitomiR-125b-5p, mitomiR-23a-3p, mitomiR-223-3p) ifade seviyeleri qRT-PCR kullanılarak analiz edildi. FMS hasta grubunda ağrı (P <0.0001), yorgunluk (P=0.0005), uyku kalitesi (P <0.0001) ve depresyon (P <0.0001) skorlarının kontrol grubuna kıyasla anlamlı derecede farklı olduğu bulundu. Ancak VKİ ortalamasının hasta grubunda normal sınırlılıklarda olduğu ve kontrol grubuna göre herhangi bir farklılık (P = 0.7473 ns) göstermediği saptandı. Kontrol grubuna kıyasla FMS hastalarında mitomiR-145-5p'nin anlamlı bir artış gösterdiği gözlemlendi (p = 0.0010). MitomiR-223-3p (p = 0.1623) ve mitomiR-23a-3p (p = 0.4897) ifade seviyelerinde ise herhangi anlamlı bir fark olmadığı saptandı. Sonuç olarak FMS'li hastalarda ağrı, yorgunluk ve mitokondriyal işlev bozukluğu ile ilişkili olan mitokondriyal miR-145-5p'nin anlamlı artışının FMS patolojisinin ilerlemesinde önemli bir rol oynayabileceğini öne sürmekteyiz ve bununla mitokondriyal miRNA'ların hastalık patolojisindeki moleküler mekanizmalardaki önemini literatüre sunmaktayız.