Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Enstitüsü, Atatürk İlkeleri ve İnkilap Tarihi Ana Bilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: İBRAHİM ERTENER
Danışman: FEVZİ ÇAKMAK
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Üniversiteler gerçekleri arayan, bilim üreten ve onu yayan kurumlardır. Bu bağlamda üniversitelerin bilimsel araştırma ve bulgulara katkıları yadsınamaz. Tarihsel sürece bakıldığında yakın zamana kadar bu alanda belirleyici bir konuma sahip oldukları görülen üniversiteleri; kültür aktarımı, meslek eğitimi ve bilimsel araştırma ve yeni bilim adamı yetiştirme işlevlerine sahip olan kurumlar olarak tanımlamak mümkündür. Bir diğer ifade ile üniversite, evrensel kavrayışla pozitif bilimin, insan aklına ve uygarlığın bilgi birikimine duyulan güvenle geliştirildiği yenilendiği araştırma, aydınlanma kurumlarıdır. Ülkenin sosyal, kültürel, ekonomik, bilimsel ve teknolojik kalkınmasında önemli görevlere sahip temel kuruluşlar olarak görülen üniversiteler, bilimsel bilgi üretimine dayalı, farklı bilim dallarında faaliyet gösteren fakülte ya da başka adlar alan birimlerden oluşan yükseköğretim kurumlarıdır. Söz konusu tarihi misyonu itibariyle siyasetin merkezinde yer alan üniversiteleri, siyasi gelişmelerden bağımsız değerlendirmek mümkün değildir. Siyaset-ordu ilişkisinin üst düzey bir konumda yer aldığı Türkiye'de, ordunun üniversitelerle ilişki içerisinde olması da çok doğaldır. Ordunun, doğrudan hükümeti devirip sivil idareyi ele alması yerine, ordunun kışlasında kalıp hükümeti uyarması durumuna muhtıra denilmektedir. 12 Mart 1971 günü uygulanan eylem de bu yönüyle muhtıradır. 12 Mart 1971 günü ordunun sivil idareye müdahalesiyle demokratik süreç 27 Mayıs 1960 darbesinden sonra bir kez daha kesintiye uğradı. Her gerçekleştirilen bir eylemin sebebi olduğu gibi 12 Mart günü muhtıra verilmesinin de birtakım nedenleri vardır. Bu nedenler arasında; öğrenci-gençlik ve işçi eylemlerinin önünün alınamaması, komünizmin tehlike olarak ortaya çıkması, ordu içindeki cuntacılık faaliyetleri ve dış güçlerin etkisi sayılabilir. Bu araştırmanın konusu, 12 Mart 1971 Muhtırası'na giden süreçte ve sonrasında yaşanan siyasi ve sosyal olaylar ile üniversitelerin muhtıraya etkisi ve muhtıra sonrasında üniversitelerle ilgili yapılan düzenlemelerdir. Çalışmanın Birinci Bölümü'nde 12 Mart Muhtırası öncesi gelişmelere yer verilirken, İkinci Bölümü'nde 12 Mart Muhtırası öncesi üniversiteler konusu ele alındı. Üçüncü Bölüm'de 12 Mart Muhtırası sürecinde üniversiteler ve öğrenci olaylarına değinilen çalışmanın, Dördüncü Bölümü'nde 12 Mart Muhtırası sonrası gelişmeler işlenmiştir. Çalışmanın son bölümü olan Beşinci Bölümü'nde ise 12 Mart Muhtırası sonrası üniversiteler konusu üzerinde duruldu. Anahtar Kelimeler: 12 Mart Muhtırası, Üniversiteler, Öğrenci Olayları.