Otizmli kardeşi olan ve olmayan çocuk ve ergenlerin algıladıkları sosyal destek ile aile işlevlerinin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Özel Eğitim Ana Bilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: NESLİHAN KÜTÜKÇÜ
Danışman: VESİLE YILDIZ DEMİRTAŞ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırmanın amacı, otizmli kardeşi olan ve olmayan çocuk ve ergenlerin algıladıkları sosyal destek ile aile işlevlerini ortaya çıkarmaktır. Bu araştırmanın çalışma grubunu İzmir iline bağlı Buca, Güzelbahçe ve Konak olmak üzere 3 merkez ilçede Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı ortaokullara ve liselere devam eden otizmli kardeşi olan 154, tipik gelişim gösteren kardeşi olan 162, toplamda 316 katılımcı oluşturmaktadır. Araştırmada veri toplama aracı olarak demografik bilgi formu, çocuk ergen sosyal destek ölçeği, aile değerlendirme ölçeği ve görüşme formu kullanılmıştır. Araştırmada nicel verilerin analizi için SPSS 25 paket programı kullanılmıştır. Hipotezler için bağımsız örneklem t-testi, tek yönlü ANOVA ve pearson korelasyon testlerinden yararlanılmıştır. Araştırmada nitel verilerin analizi için betimsel analiz yöntemi kullanılmıştır. Araştırmanın sonucunda otizmli kardeşi olan ve tipik gelişim gösteren kardeşi olan çocuk ve ergenlerin algıladıkları sosyal destek düzeyleri ve aile işlevleri ortalamanın altında bulunmuştur. Ancak iki grup arasında anlamlı bir farklılık bulunamamıştır. Otizmli kardeşi olan çocuk ve ergenlerin duygusal tepki verebilme işlevinde daha sağlıklı oldukları tespit edilmiştir. Otizmli kardeşi olan ve tipik gelişim gösteren kardeşi olan 11-14 yaş grubundaki çocuk ve ergenlerin diğer yaş gruplarına göre sosyal destek düzeyleri daha yüksek çıkmıştır. Aile tipi değişkenine göre çekirdek aileye sahip olan çocuk ve ergenlerin parçalanmış aileye sahip olanlara göre sosyal destek düzeyleri daha yüksek çıkmıştır. Cinsiyet değişkenine göre tipik gelişim gösteren kardeşi olan çocuk ve ergenlerde kızların erkeklere göre problem çözme ve sorumluluk alma işlevlerinde daha sağlıklı oldukları sonuçlanmıştır. Her iki grubun da sosyal destek düzeyleri arttıkça aile işlevlerinin sağlıklı olduğu tespit edilmiştir. Ailelere uzman desteği ve aile danışmanlığı almaları ve kardeşler arası ilişki için rol model olmaları önerilmektedir. Uygulamaya yönelik mevcut çalışmanın farklı il, ilçe ve okullarda yapılarak geçerliliğinin artırılması, algılanan sosyal destek ile aile işlevlerinin farklı değişkenler ve farklı engel grupları ile incelenmesi önerilmektedir. Ayrıca aile ile ilgili çalışmalarda anne ve babalar kadar kardeşlerin de incelenmesi önerilmektedir.