Obsesif kompulsif bozukluğa yönelik sosyal damgalama üzerinde psikoeğitim ve temastan oluşan müdahale yönteminin etkisinin incelenmesi


Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Psikoloji Ana Bilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2017

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: AYÇA AKTAÇ

Danışman: ORÇUN YORULMAZ

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışmada, Obsesif Kompulsif Bozukluğa (OKB) yönelik psikoeğitim ve teması içerecek şekilde hazırlanan müdahale programının sosyal damgalamayı azaltma üzerindeki etkisini değerlendirmek amaçlanmıştır. Öntest, son-test kontrol grubu içeren bu araştırmanın ilk aşamasında 234 katılımcı seçkisiz şekilde bir vaka vinyeti okuduktan sonra bu vakayı düşünerek sosyal mesafeyi değerlendirmiştir. İkinci aşamada ise yine seçkisiz olarak müdahale grubuna atanan katılımcılar OKB'ye yönelik müdahale programı içeren bir videoyu, kontrol grubuna atananlar ise Multiple Skleroz hastalığına yönelik bir videoyu izlemiştir. Video ardından katılımcılar, ilk aşamada okunan vaka vinyetini sosyal mesafe yönünden yeniden değerlendirmiştir. Ayrıca 6 ay sonra ilk vinyet tekrar verilerek katılımcılardan bir kez daha sosyal mesafe izlem ölçümü alınmıştır. Öncelikle müdahale programının sosyal damgalama üzerindeki etkisi 2 (video türü) x 2 (ön-test-son-test) x 6 (vinyetler) karma desen analizi ve Bonferroni analizi ile değerlendirilmiştir. Analiz bulguları, OKB videosu izleyen katılımcıların MS videosuna kıyasla daha düşük sosyal mesafe rapor ettikleri; müdahale sonrası bu düşmenin özellikle OKB'de tabu kavramlar olarak görülen şiddet, cinsellik ve din türlerinde olduğu görülmüştür. İzlem verileri dahil edilerek yapılan 2 (video türü) x 3 (ön-test, son-test, izlem) karma araştırma deseni analizi sonuçları ise OKB'ye yönelik müdahale programının etkisinin 6 aylık sürede de devam ettiğine işaret etmektedir. Özetle psikoeğim temelli müdahale programının OKB'ye yönelik damgalayıcı tutumları azaltmada etkili olduğu belirlenmiştir. Çalışma bulguları ilgili alanyazın bulguları doğrultusunda tartışılmıştır.