Hile denetiminde Benford Yasası'nın kullanılmasına ilişkin bir uygulama

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İşletme Ana Bilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2016

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: MİTHAT RASGEN

Danışman: SEÇKİN GÖNEN

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

İşletmeler sahip oldukları organizasyon yapısı gereği hile ve su istimale her zaman açık olmaktadır. Dolayısıyla işletmeleri ve yatırımcıları korumak için denetim çalışmalarının düzenli bir şekilde yürütülmesi ve günümüz ekonomik yapıları nedeniyle karmaşık bir yapıya dönüşen organizasyonların risk unsurları hesaplanarak denetim hedeflerinin belirlenmesi gerekmektedir. Dönem içindeki işlem sayısının artması sebebiyle veri sayısının fazla olduğu işletmelerde, denetim çalışmalarını matematiksel ve istatistiksel yöntemlerle birlikte bilgi teknolojilerini kullanmadan gerçekleştirmek oldukça zor, zaman ve maliyet açısından verimsiz bir çaba olacaktır. Bu çalışmada istatistiksel bir yöntem olan Benford Yasası kullanılarak, yasaya uygun olmayan veri setlerinin hile denetiminde hedef haline getirilmesi incelenmektedir. Rakamların dağılım sıklıklarını belirleyen bu yasa, veri tabanına müdahale edilerek oluşturulmuş sayıları tespit etmede kullanılmaktadır. Çalışmada hile denetimi ve Benford Yasası hakkında açıklamalara yer verilmiş, ardından uygulama bölümü ele alınmıştır. Uygulama bölümünde Borsa İstanbul A.Ş' den elde edilen 2014 yılına ait 359.377 adet veri incelenmiş, şüphe duyulan iki ayrı şirketin testleri ve uygunluk analizleri yapılarak Benford Yasası'nın hile denetimindeki etkinliği gösterilmeye çalışılmıştır.