MEME KANSERİ TANISINDAN SONRA KİŞİLERİN YAŞANTILARINI ANLAMLANDIRMAK İÇİN ÇEVRİMİÇİ BİREYSEL BİR MÜDAHALE PROGRAMININ GELİŞTİRİLMESİ VE ETKİNLİĞİNİN İNCELENMESİ

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Edebiyat Fakültesi, Psikoloji Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: SELVA ÜLBE AĞIRBAŞARAP

Danışman: Gülay Dirik

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Meme kanseri her geçen gün görülme sıklığı artan ve kişilerin pek çok değişim ve sıkıntı yaşamasına yol açabilen sağlık sorunlarından biridir. Meme kanseri tanısı almak kişilerin inançlarını ve hedeflerini sarsarak anlam arayışı içine girmelerine yol açabilmektedir. Mevcut tez çalışmasında meme kanseri tanısı alan kişilerin anlam yaratma çabalarını destekleyerek, bu deneyimde olumlu anlam bulmalarına yardımcı olacak bir müdahale programı geliştirmek ve etkinliğini test etmek amaçlanmıştır. Bu doğrultuda Park'ın Anlam Yaratma Modeli ve Wong'un Anlam Terapisi prensiplerine dayanarak, sekiz haftalık çevrimiçi bireysel bir psikolojik müdahale programı geliştirilmiştir. Araştırmanın örneklemini I., II. ve III. Evre meme kanseri tanısı almış kadınlar oluşturmaktadır. Çalışmaya yaşları 31 ile 65 arasında (Ort =42.05, SS =7.15) değişen toplam 41 kadın katılmıştır. Randomize kontrollü araştırma deseni kullanılan bu çalışmada katılımcılar müdahale grubuna (S=21) ve bekleme listesi kontrol grubuna (S=20) seçkisiz olarak atanmıştır. Müdahale grubunda yer alan katılımcılardan, müdahale öncesi, müdahale sonrası ve iki ay sonra takip olmak üzere üç kez ölçüm alınmıştır. Kontrol grubunda yer alan kişiler ise müdahale öncesinde ve ilk değerlendirmeden sekiz hafta sonra anketleri tamamlamışladır. Müdahalenin etkisini incelemek için Yaşamın Anlamı Ölçeği, Travma Sonrası Gelişim Envanteri-X, Stres Değerlendirme Ölçeği, Genel Anlamdaki Bozulmalar Ölçeği, Olayların Etkisi Ölçeği-Gözden Geçirilmiş Formu, Kabullenme ve Eylem Ölçeği-II, Hastane Anksiyete ve Depresyon Ölçeği kullanılmıştır. Çalışmanın hipotezlerini test etmek için Pearson Korelasyon analizi, 2 (Grup) X 2 (Zaman) tekrar ölçümlü karma ANOVA ve tek yönlü tekrar ölçümlü ANOVA uygulanmıştır. Analiz sonuçları, kontrol grubuna kıyasla müdahale alan grubun anlamın varlığı, travma sonrası gelişim, meme kanseri tanısını meydan okuma fırsatı olarak görme ve kaygı düzeyinde anlamlı düzeyde iyileşme olduğunu göstermiştir. Ayrıca müdahale grubunun son ölçümünde anlamın varlığında, istemsiz düşünce ve psikolojik katılık düzeyindeki iyileşmelerin takip ölçümünde de korunduğu tespit edilmiştir. Çalışmanın sonuçları, kısıtlılıkları ve güçlü yanları alanyazın kapsamında tartışılmıştır.