Yetişkinlikte çocukluğa ilişkin hatırlanan ebeveyn kabul-reddi ile yalnızlık arasındaki ilişkide duygu dışavurum tarzlarının ve arkadaşlık kalitesinin aracı rolleri

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Psikoloji Ana Bilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2018

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: EMİNE AKMAN DİREKÇİ

Danışman: ARZU ARAZ

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışmanın temel amacı, yetişkinlikte çocukluğa ilişkin hatırlanan ebeveyn kabulü ile yalnızlık arasındaki ilişkide, mutluluk, üzüntü, öfke dışavurum tarzlarının ve arkadaşlık kalitesinin seri çoklu aracı rollerinin belirlenmesidir. Çalışmada yaş ortalaması 26.55 olan (S.D. = 7.59) 876 yetişkin (% 62 kadın) katılımcıya Anne-Baba Kabul-Red Ölçeği, Duygu Dışavurum Tarzları Envanteri, McGill Arkadaşlık Ölçeği-Arkadaşlık Fonksiyonları, UCLA Yalnızlık Ölçeği ve Kişisel Bilgi Formu uygulanmıştır. Söz konusu değişkenler arasındaki doğrudan ve dolaylı etkiler, PROCESS makrosu kullanarak bootstrap yöntemi ile (n = 5000 bootstrap örneklemi) test edilmiştir. Yedi farklı seri çoklu aracılık modelinin test edilmesi sonucunda, hem anne hem baba kabulü ile yalnızlık arasındaki ilişkide (a) mutluluğun ben odaklı dışavurumunun (b) hem üzüntünün hem de öfkenin sözel dışavurumunun ve (c) arkadaşlık kalitesinin kısmi aracı rolleri anlamlı bulunmuştur. Ayrıca anne kabulü ile yalnızlık arasındaki ilişkide mutluluğun öteki odaklı dışavurumu ve arkadaşlık kalitesinin kısmi aracı rolleri anlamlıdır. Buna göre hatırlanan ebeveyn kabulü artıkça mutluluğun ben odaklı dışavurumu, üzüntünün ve öfkenin sözel dışavurumu artmakta, söz konusu duygu dışavurumlarındaki artışlar, arkadaşlık kalitesini artırarak yalnızlığı azaltmaktadır. Ayrıca baba değil ama anne kabulünün yalnızlıkla ilişkisinde, mutluluğun öteki odaklı dışavurumunun ve arkadaşlık ilişkisinin de kısmi aracılık etkileri vardır. Yani anne kabulü arttıkça, mutluluğun öteki odaklı dışavurumu artmakta, öteki odaklı dışavurumdaki artış arkadaşlık kalitesini artırarak yalnızlığı azaltmaktadır. Çalışma bulguları Kabul-Red Kuramı ve ilgili literatür bağlamında tartışılmıştır. Anahtar Kelimeler: Ebeveyn Kabul-Reddi, Duygu Dışavurumu, Arkadaşlık Kalitesi, Yalnızlık.