Erken Demir Çağında Doğu Trakya'nın kültürel dinamikleri ve Anadolu-Balkan ilişkileri
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Arkeoloji Ana Bilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MURAT UMUT DOĞAN
Eş Danışman: ALİ ÖZ, ALİ KAZIM ÖZ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Tunç Çağı'nın sonlarında Doğu Akdeniz'in büyük bir bölümünde olduğu gibi Balkanlar'da da önemli bir kültürel değişim başlamıştır. Demir Çağı'nı başlatan bu değişim Balkanların birçok bölümünde detaylı bir şekilde incelenmiştir. Doğu Trakya'nın kültürel yapısını oluşturan dinamikler konusundaki akademik bilgiler ise son derece yetersiz düzeydedir. Bulgaristan, Romanya ve Kuzey Yunanistan gibi Balkan ülkelerinde yıllardır sürdürülen Erken Demir Çağı araştırmalarından elde edilen sonuçlar, Türkiye Trakyası'nda yapılmış olan kısıtlı düzeydeki bilimsel araştırmalara ışık tutacak niteliklere sahiptir. Buna rağmen tüm bu yayınlanmış verilerin, Doğu Trakya Erken Demir Çağı kültürleriyle olan ilişkisinin daha çok veri ile sınanarak yeniden değerlendirilmesi gerekliliği bu tezin ana çalışma kaynağını oluşturmuştur. Doğu Trakya araştırmalarında bulunan eski ya da yeni bulgular hem kendi içinde tasnif edilerek tanımlanmış hem de Trakya'nın diğer bölümlerinden elde edilen verilerle analojik karşılaştırması yapılarak bölgenin kültür dinamikleri olabildiğince geniş bir çerçevede tanımlanmıştır. Trakya ve Balkan kültürlerinin Geç Tunç ve Erken Demir Çağı'nda Ege ve Akdeniz uygarlıkları üzerinde çeşitli şekillerde etki yaptığı konusundaki çalışmalar geçen yüzyılı aşkındır bilim dünyasının gündemindedir. Bu etkinin Anadolu kültürleri üzerindeki izi konusundaki çalışmalar ise birbirinden bağımsız az sayıdaki yayınlar ile gündeme gelmiştir. Bu tez kültür dinamikleri tanımlanmış olan Doğu Trakya başta olmak üzere Balkanlar genelindeki farklı uygarlıkların Erken demir Çağı sürecinde Anadolu'da bıraktığı izleri bütüncül bir bakış açısıyla yorumlama gayretine de sahiptir. Anadolu'daki bazı müze, kazı ve araştırmalarda elde edilen arkeolojik materyalin Balkan kültürleri ile ilişkisi incelenirken ağırlıklı olarak Erken Demir Çağı'na ait bulgular ele alınmış olsa da "kültürün sürekliliği" ilkesi gereği Demir Çağı'nın geç evrelerine ait bazı ortak kültür değerlerine de dikkat çekilmeye çalışılmıştır.