Emile Durkheim'ın sosyolojisinde hukuk, suç ve cezanın evrimi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ŞUA MİHRİBAN ÇAVGA GENÇER

Danışman: ENGİN TOPUZKANAMIŞ

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Emile Durkheim'ın sosyolojisinin merkezinde ahlak ve hukuk vardır. Durkheim'ın hukuk sosyolojisine katkıları yadsınmıştır. Toplumsal olgu olarak hukuk, suç ve ceza; bir yönüyle gözle görülebilen, diğer yönüyle somut olarak yakalanamayan, aynı anda hem dışsal hem içsel, kolektif, etkili, yararlı ve ahlaki toplumsal gerçeklerdir. Yasal değişim tezi revize edildiğinde geçerlidir: Herhangi bir yer ve zamanda hukuk düzeninin bastırıcı karakteri arttıkça ceza hukukunun kapsamı genişler, siyasal-geleneksel cezaların şiddeti birey kişiliği ve organik dayanışma aleyhine yükselir. Yasa metinlerine, suç istatistiklerine, yargı kararlarına nesnel göstergeler olarak değil, yasa koyucuların, istatistiği tutan resmi örgütlenmelerin, yargıçların anlamlandırdıklarını gösteren şeysellikler olarak bakılmalıdır. Karmaşık işbölümü toplumlarında hukuk çok boyutludur, ahlakın yansıması değildir. Hukuk, ahlaki ve bilinçli bir insan etkileşimleri düzeni ve temsilidir. Hukukun meşruluğu; yasa yapıcılara, yasa yapım süreçlerine, yasalara ve uygulanışlarına güven sorunudur. Güven sorunu sempati, ortak ideal, duygusal bağlılık, örgütlenme ve denge sorunudur. Durkheim, serbest piyasa düzenlerini, sosyalist rejimleri, nostaljik amaçları patolojik bulur. Özgürlük, eşitlik ve kardeşlik birbirine indirgenemez bir bütündür. Farklılaşma, çeşitlilik ve benzerlik aynı anda yaşamın itici gücüdür. Sözleşme, demokrasi ve mülkiyet düzenlerinde yeniden-düzenlemelere gidilmelidir. Durkheim, bozuk hukuk sistemlerinde toplumsal mensubiyetlerini yitirenlerin, yoksulların, deli diye damgalananların, genel olarak emirleri vermeyenlerin itaatsizliğini, adaletsiz düzene itaatsizlik olarak sosyolojik düzlemde yenileyici işlevleriyle açıklar ve anlamlandırır.