Bazı Metal Barbitürat Komplekslerinin Yapısal Karakterizasyonu, Kuantum Mekaniksel Yöntemlerle İncelenmesi ve Biyolojik Aktivite Tahminleri

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, FİZİK, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: MERVE İZMİRLİ

Danışman: Muhittin Aygün

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu tez çalışmasında, barbitürik asit türevi olan 1,3-dimetil-2,4,6-triokso-hekzahidro-pirimidin-5-(2,6-dimetilfenilamino)metilen (HL1) ve 1,3-dimetil-2,4,6-triokso-hekzahidro-pirimidin-5-(8-kinolilamino)metilen (HL2) ligandlarının, HL1 ligandı ile sentezlenen üç adet yeni bakır(II) kompleksinin ve HL2 ligandı ile sentezlenen üç adet yeni bakır(II) ve nikel(II) kompleksinin moleküler ve kristal yapıları, tek kristal X-ışını kırınımı yöntemiyle belirlenmiştir. Elde edilen sonuçlar Yoğunluk Fonksiyoneli Teorisi (DFT/B3LYP/6-311G(d,p)) ile gerçekleştirilen hesaplamalarla karşılaştırılmıştır. Ayrıca, bileşiklerin biyolojik aktivitelerine yönelik tahmine dayalı bir çalışma, PASS (biyolojik olarak aktif maddeler için aktivite spektrumlarının tahmini) çevrimiçi yazılımı kullanılarak yapılmıştır. SC-XRD çalışmaları, HL1 komplekslerinin moleküler yapısında; Cu merkezinin 2[Cu(L1)2] (1)'de bozulmuş kare düzlemsel, 2[Cu(L1)2(4,4'bpy)] (2) ve Cu(L1)2(CH3)2SO (3)'de ise sırasıyla ilave edilen ajan (4,4' bipiridin) ve çözücü (DMSO) koşullarına bağlı olarak bozulmuş kare-piramidal durumda bulunduğunu ortaya koymaktadır. [M(L2)2]'nin (M= Cu (4 ve 5), Ni (6)) moleküler yapılarında, metal iyonları bozulmuş oktahedral çevreye sahiptir. Komplekslerin kristal yapıları C–H···O, C–H···π and π···π etkileşimleri oluşturma eğilimi göstermektedir. Kovalent olmayan etkileşimlerin araştırılması, yapılarda benzer etkileşimlerin gözlenmesine rağmen, moleküler yapıya bağlanan ek ajan veya çözücü molekülüne, kristal örgüdeki kristallendirme çözücüsüne, molekül iskeletindeki metal iyonunun cinsine bağlı olarak komplekslerin paketlenme yapılarındaki farklılığa dikkati çekmektedir. Molekülün optimize edilmiş geometrisinden hesaplanan geometrik parametreler deneysel olarak elde edilenlerle uyumludur. PASS çevrimiçi yazılımı kullanılarak biyolojik aktivitelere yönelik tahmine dayalı çalışma, CYP2H substratı, hücre yapışma molekülü inhibitörü ve reseptör antagonisti olarak ligandlar ve kompleksleri için iyimser aktiviteler göstermiştir.