Parkinson hastalarında tekli ve ikili görev eğitiminin motor işlevler, yürütücü işlevler ve beynin elektriksel aktivitesi üzerine etkisinin incelenmesi


Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Fizyoterapi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2024

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: AYBÜKE CANSU KALKAN

Danışman: Arzu Genç

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Araştırmamızın birinci amacı Parkinson hastalığında (PH) tekli ve ikili görev eğitiminin motor işlevler, yürütücü işlevler ve beynin elektriksel aktivitesi üzerine etkisinin incelenmesi, ikinci amacı PH'nin motor işlevler, yürütücü işlevler ve beynin elektriksel aktivitesi üzerine etkisinin belirlenmesiydi. Çalışmaya 24 PH'li birey, 11 sağlıklı kontrol dahil edildi. PH'li bireylerin yedisi tekli görev eğitim grubu, sekizi ikili görev eğitim grubu, dokuzu rutin medikal tedavisine devam eden kontrol grubu olmak üzere üç gruba ayrıldı. Motor işlevler Süreli Kalk Yürü Testi, yürüyüşün zaman ve mesafe parametreleri, statik ve dinamik denge, Tinetti Denge Yürüme Değerlendirmesi, Dinamik Yürüyüş İndeksi, Aktiviteye Özgü Denge Güven Ölçeği ve düşme kaydı ile değerlendirildi. Yürütücü işlevlerin değerlendirilmesinde Montreal Bilişsel Değerlendirme Ölçeği, İz Sürme Testi, Stroop Testi, Sözel Akıcılık Testi, Sayı Menzili Testleri kullanıldı. Beynin elektriksel aktivitesi mobil EEG (elektroensefalogram) ile değerlendirildi. Tekli ve ikili görev eğitimi haftada iki seans olarak sekiz hafta süreyle uygulandı. Değerlendirmeler eğitim başlamadan önce, 8 haftalık eğitimin sonunda ve eğitim bittikten 12 hafta sonra yapıldı. Grupların başlangıç demografik verileri benzer özellik göstermekteydi (p>0,05). Sağlıklı bireylerle karşılaştırıldığında PH'li bireylerin fonksiyonel mobilite, denge ve yürüyüş parametrelerini içeren motor işlevlerinde, yürütücü işlevlerinde ve EEG kapsamında dikkat, dikkati sürdürme yeteneği ve heyecana yönelik parametrelerin ikili görev maliyetlerinde bozulmalar saptandı. Tekli görev eğitiminin farklı görev koşulları altında yürüyüş parametrelerini, yürüyüş parametrelerinin ikili görev maliyetlerini, statik dengeyi, dikkat ve odaklanmayı hedef alan EEG parametrelerini iyileştirdiği belirlendi (p<0,05). İkili görev eğitiminin yürüyüş parametrelerinin ikili görev maliyetlerini, dinamik dengeyi, bilişsel esneklik ve genel dil becerisini içeren yürütücü işlevleri, dikkat ve odaklanmayı hedef alan EEG parametrelerini geliştirdiği saptandı (p<0,05). Araştırma sonucumuz PH'li bireylerde sağlıklı kontrollere göre motor işlevler, yürütücü işlevler ve EEG değerlendirmelerinde bozulma olduğunu ortaya koymuştur. Bu bağlamda uygulanan tekli görev eğitiminin motor işlevler üzerine, ikili görev eğitiminin yürütücü işlevler ve EEG üzerine daha belirgin etkileri olduğu gösterilmiştir.