İç kulak tüylü hücrelerinin rejenerasyonunda atoh 1 ve lgr 5 gen ürünlerinin rolü
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Tıbbi Biyoloji ve Genetik Ana Bilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HAVVA NUR TOP
Danışman: HAKKI OGÜN SERCAN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Dünya genelinde yaklaşık 466 milyon insan işitme kaybından muzdariptir ve 2050 yılına kadar 900 milyondan fazla insanın işitme kaybından etkilenmesi bekleniyor. Sensörinöral tip işitme kaybı (SNİK), işitme kaybı çeşitleri içerisinde en sık görülen duyusal bozukluktur ve SNİK'nın altında yatan sebepler farklılık göstermekle birlikte genellikle iç kulak tüylü hücrelerin (HC) hasara uğramasından kaynaklanır. Bununla birlikte dünya genelinin % 6'sı periferik vestibüler sistemden kaynaklı denge bozukluğundan etkilenmektedir bu bozukluğun altında yatan sebeplerden biri SNİK'de olduğu gibi HC kaybıdır. İşitme kaybı yaşayan insanlar sosyal yaşamda etkili iletişim kurmakta zorluk çekerler ve kaybın derecesine göre iletişim kuramazlar bu durum kişisel ve profesyonel ilişkileri olumsuz etkilemektedir. Vestibüler disfonksiyon hastaları vertigo ve baş dönmesinden muzdariptirler bu sosyal yaşamda yürüme bozuklukları ve düşmelerle sonuçlanabilir. İşitme ve denge bozukluğu yaşayan hastalar için mevcut tedaviler yetersiz olması ile birlikte günümüzde hala olgun memeli koklear ve vestibüler sistemde HC (Tüylü Hücre) rejenerasyonu hakkında bir tedavi mevcut değildir. Olgun memeli iç kulak koklear ve vestibüler sistem tüylü hücrelerin rejeneratif potansiyelinin olmaması nedeniyle HC kayıpları geri döndürülemez. Bununla birlikte memeli olmayan omurgalılarda HC kaybından sonra spontane bir şekilde HC rejenerasyonu gerçekleşmektedir bu fark omurgalı memelilerin HC rejenerasyonunda teratopik bir yaklaşım sunabileceğinden araştırmacılar, memeli omurgalı iç kulak kök hücreleri, gen terapisi ve sinyal regülâsyonu, HC rejenerasyonuna yönelik stratejiler geliştirmek için umut verici yaklaşımlarda bulunmuşlardır. Omurgalılarda iç kulak embriyolojik gelişimi sürecinde Atoh1 geni hücre farklılaşmasında aktif rol almaktadır ve memeli olmayan omurgalılarda HC rejenerasyonunda da anahtar bir gendir. Tezimde iç kulak rejenerasyonunda rol alan Atoh1 transkripsiyon faktörü (TF) ve iç kulakta progenitör hücrelerini işaretleyen evrensel bir belirteç olan Lgr5 gen ürününün rollerinden bahsedeceğim. Bununla birlikte Atoh1 ve Lgr5 ile ilişkili Wnt ve Notch sinyal yolaklarının HC rejenerasyonu için büyük önem taşıdığını ve yapılan çalışmalarla insanlarda iç kulak HC'lerin yeniden oluşumu için terapötiklerin temelini oluşturabileceğini değerlendiriyorum. Anahtar Sözcükler: Atoh 1 transkripsiyon faktörü, İç kulak tüylü hücre rejenerasyonu, Lgr 5 gen ürünü, Notch sinyal yolağı, Wnt sinyal yolağı