Yozgat Eosen yaşlı denizel tortulların paleoiklimsel değerlendirmeleri


Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Deniz Bilimleri ve Teknolojisi Ana Bilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2019

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: EMEK AŞKIN ŞAYİR

Danışman: MİNE SEZGÜL KAYSERİ ÖZER

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışma kapsamında, Çankırı-Çorum havzası Arabın Mahallesi kömür katmanı içerisinden alınan 16 adet örnek, palinolojik olarak incelenmiştir. Çalışma alanı stratigrafik olarak temeli oluşturan Çiçekdağı Kuşağı ve bunu uyumsuzlukla üstleyen Çankırı-Çorum Havzası Sedimanter İstifi olarak iki farklı stratigrafiye sahiptir. Kömür örneklemesi yapılan katman, sedimanter istifi içerisindeki Yoncalı Formasyonunda bulunmaktadır. Örneklerde gözlenen polen formları, bu örneklerin Orta-Geç Eosen zamanında çökeldiğini göstermektedir. Ayrıca, örneklerde gözlenen mangrov ve mangrov gerisi bitkilere ait polenler, bu dönemde bölgede tropikal iklimin varlığına işaret etmekte ve depolanma alanın denize yakın olduğunu göstermektedir. Coexistence approach yöntemiyle ilk kez elde edilmiş olan Yozgat-Arabın Mahallesine ait sıcaklık değerleri, nemli ve tropikal iklim koşullarının varlığını desteklemektedir. Çankırı-Çorum havzasının kuzeyi özellikle tatlısu ortamında gelişen ova, bataklık ve nehir kıyısı bitki örtüsü ile temsil edilmektedir. Bölgenin güneyinde denizel etkinin daha baskın olduğu gözlenmiş olup, havzanın kuzeyinden farklı olarak ova-bataklık ve akarsu kenarı bitki örtüsü daha az yaygındır. Havzanın kuzey ve güneyinde tropikal iklim koşullarını temsil eden termofil bitkiler yaygın olarak kayıt edilmiştir. Ayrıca orta topoğrafyalı alanlarda yaşayan Pinus ve ayrılmamış Pinaceae sadece havzanın güneyine ait örneklerde kayıt edilmiştir. Bu bulgu, Orta-Geç Eosen'de havzanın güneyinin daha yüksek bir topoğrafyaya sahip olduğu şeklinde yorumlanabilir. Sonuç olarak palinolojik veriler, Orta-Geç Eosen döneminde Anadolu'da nemli ve tropikal iklim koşullarının hakim olduğunu, kıyı şeridi boyunca sıcaklık değerlerinin ve nemin çok yüksek olduğunu göstermekte, buna karşın kara iç kısımlarında daha serin iklim koşullarının varlığını işaret etmektedir. Buna göre, orta Anadolu'da karasal alan içerisinde paleotopoğrafya az ve orta yükseltide ve karışık orman topluluğu ile kaplı olmalıdır.