Orta Asya Türk kültüründeki imgeler ve motiflerin, çağdaş Türk resim sanatına etkileri
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Güzel Sanatlar Eğitimi Ana Bilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HASAN OĞUZ KILIKLI
Danışman: TUBA GÜLTEKİN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Kültür, çeşitli tanımlamalarla ortaya koyularak unsurlarını meydana getirmiş ve meydana getirmeye devam etmektedir. Bu unsurlardan biri de sanattır. Sanat yoluyla kuşaklara kültürel aktarımlar gerçekleştirilerek görsel, işitsel ve yazılı anlamda sanat yapıtları şekillenmektedir. Dolayısıyla birey ait olduğu toplumun kültüründen faydalanarak yenilikçi bir anlayış içinde kültürünün gelişimine katkı sağlamaktadır. Bu bireylerden birisi de sanatçıdır. Bu noktada çağdaş Türk resim sanatında varlık gösteren ressamlar ortaya koydukları eserlerle Türk kültürüne, kültür varlıklarına ve kültür mirasına katkı getirmiştir. Araştırma konusuna uygun bir şekilde ele alınan Türk ressamlarının başlıcaları olan Malik Aksel, Abidin Elderoğlu, Turgut Zaim, Nurullah Berk, Sabri Berkel, Eren Eyüboğlu, Bedri Rahmi Eyüboğlu, Nuri İyem, Nedim Günsür, Adnan Çoker, Erol Akyavaş, Gencay Kasapçı, Süleyman Saim Tekcan, Rauf Tuncer ve Mehmet Başbuğ ortaya çıkardıkları yapıtlarda Batı teknikleri ile geleneği sentezleyerek estetik, plastik, farklı ve yenilikçi bir anlayış içinde sanatsal ve kültürel çözümlemeler yapmış ve bu ressamlar Türk kültürüne ait imge ve motiflerden faydalanmışlardır. Yapıtlarında bu imge ve motifleri kullanarak özellikle insan, at, ağaç, güneş, kurt vb. unsurlar önemli derecede öne çıkmaktadır. Orta Asya Türk imgeleri ve motifleri olarak insan, at, kurt, dağ, ağaç ve ögeleri, nar, baksı, ejder, geyik, kartal, doğan, şahin, gök unsurları, ay, güneş, hilal, küçükbaş hayvanlar, yılan, lotus çiçeği, lâle, çark-ı felek, kopuz, saz, bağlama gibi ögeler bulunmaktadır. Genel olarak bu doğrultuda çağdaş Türk ressamları tarafından ortaya koyulan eserlerde Orta Asya Türk imgelerinin ve motiflerinin etkileri olduğu, sanatçıların Batı Sanatı teknikleri ile Orta Asya ile Anadolu'ya gelen Türklere ait izleri eserlerine yansıttıkları; renkçi, lekeci, çizgisel, soyutlamacı, yapısalcı, süslemeci, anıtsal bir üslup ve daha çok milli kültür ekseninde görsel eserler verdikleri bulgularına ulaşılmıştır. Orta Asya Türk kültürüne ait imgelerin ve motiflerin çağdaş Türk resim sanatına etkilerinin ele alındığı araştırmada nitel araştırma yöntemi kullanılarak çağdaş Türk resim sanatında Orta Asya Türklüğüne ait imgeleri ve motifleri kullanan çağdaş Türk ressamları hakkında bilgiler verilerek eserler incelenmiş ve çağdaş Türk resim sanatında yer alan ressamların Batı tekniği ile Türk kültürüne ait imgeleri ve motifleri sentezleyerek milli olma ve evrensel olma doğrultusunda sanatsal çalışmalar yaptığı sonucuna ulaşılmıştır.