Küçük ve orta büyüklükteki işletmelerde inovasyona yönelik tutumlar ve inovasyon engelleri: Çanakkale ilinde KOBİ'ler üzerine bir araştırma


Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İşletme Ana Bilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2017

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: AHMET ŞAHBAZ

Danışman: MUSTAFA TANYERİ

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Günümüzde küreselleşmeyle birlikte, tüm sektörlerdeki üretici ve hizmet sağlayıcıların sayısı artmaktadır. Bu nedenle işletmeler arasında var olan rekabet daha da hızlanmıştır. Büyük ölçekli işletmelerin rekabet gücünü, küresel rekabet koşulları olumlu yönde etkilemektedir. Bu işletmeler ölçek ekonomilerinden faydalanarak maliyet tasarrufu ve avantajı sağlamaktadır. Ancak bu durum Küçük ve Orta Büyüklükteki İşletmeler (KOBİ) için geçerli değildir ve olumsuzluklara neden olmaktadır. KOBİ'ler küçük ve esnek yapıları ile ekonomilerde önemli bir yere sahiptirler. KOBİ'lerin ülke ekonomilerine; işletme sayısı ve oluşturdukları istihdam ve de katma değer ile önemli katkıları olduğunu söylemek mümkündür. KOBİ'lerin etkilendikleri olumsuzluklardan korunabilmeleri için de inovasyon ve teknoloji tabanlı yönetim sistemlerini kullanabiliyor olmaları gerekmektedir. İşletmelerin rekabet gücünün ve verimliliklerinin artırılmasında, inovasyon çok önemli bir araçtır. İnovasyon sayesinde maliyetlerini düşürebilen işletmeler; fiyat avantajı, rakipleri karşısında farkındalık ve üstün kalite gibi avantajlar elde edebilmektedir. Büyük ölçekli işletmelerin rakibi durumunda olan KOBİ'ler; ürünlerinde, süreçlerinde, pazarlama yöntem ve tekniklerinde, organizasyon yapılarında inovasyondan faydalanmak zorundadırlar. Çalışmanın amacı; KOBİ'lerin inovasyona yönelik tutumlarının belirlenmesi, inovasyon uygulamalarını engelleyen işletme içi ve dışı faktörlerin tespit edilmesine yöneliktir. Belirtilen bu faktörler arasındaki ilişki ve ilişki boyutları incelenmeye çalışılmıştır. Bu amaçla Çanakkale ili ve çevresinde faaliyet gösteren 132 KOBİ'nin sahipleri ve çeşitli kademelerdeki yöneticilerinin görüşleri anket uygulaması yöntemiyle alınmış ve analiz edilmiştir. Analiz sonucunda Çanakkale'de faaliyet gösteren KOBİ'lerin büyük bir kısmının her hangi bir kuruluştan Ar-Ge desteği almadığı görülmüştür. Ayrıca pazarda olmayan yeni ürün ve hizmetler oluşturma stratejisini izleyen işletmelerin sayısının, daha yüksek olduğu ortaya çıkmıştır. KOBİ'lerin büyük bir kısmının yalnız ulusal pazara yönelik faaliyette bulunduğu belirlenmiştir. KOBİ'lerdeki işletme büyüklüğünün işletmelerin inovasyon düzeyleri üzerindeki etkisi incelendiğinde, işletmelerin çalışan sayısına bağlı olarak pazarlama ve süreç inovasyonu düzeylerinin değiştiği tespit edilmiştir. KOBİ'lerin inovasyon uygulamalarında hem işletme içi hem de işletme dışı engellerle karşılaştığı belirlenmiştir. İçsel ve dışsal engellerin ürün ve pazarlama inovasyonu düzeyleri üzerinde anlamlı bir etkisinin olmadığı görülmüştür. AnahtarKelimeler: Küçük ve Orta Büyüklükteki İşletmeler, İnovasyon, İnovasyon Stratejileri, İnovasyon Engelleri.