0-2 yaş çocuğu olan ebeveynlerin bağışıklama tutumları ile sağlık okuryazarlığı ilişkisi

---

Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2022

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: DUYGU DAMKA

Danışman: Nilgün Özçakar

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Amaç: Bu çalışmanın amacı Dokuz Eylül Üniversitesi Hastanesi Eğitim Aile Sağlığı Merkezine kayıtlı 0-2 yaş çocuğu olan ebeveynlerin sağlık okuryazarlığının sağlık inanç modeline göre bağışıklamaya yönelik tutumlarında ilişkisini belirlemektir. Yöntem: Kesitsel tanımlayıcı modelindeki bu çalışmanın evrenini Dokuz Eylül Üniversitesi E-ASM'lere kayıtlı 0-2 yaş çocuğu olan ebeveynler oluşturmaktadır. Veri toplama araçları olarak; Sosyodemografik veri formu, Aşıyla ilgili toplum tutumu-sağlık inanç modeli ölçeği ve Türkiye Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği-32 (TSOY-32) kullanılmıştır. Bulgular: Araştırmaya katılan 319 ebeveynin 287'si kadın (%90)dı. Katılımcılar Türkiye Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği-32'nden ortalama 37,44±9,72 puan almışlardır. Aşıyla ilgili toplum tutumu-sağlık inanç modeli ölçeğinin alt boyutu olan duyarlılık algısından 16,54±2,33 puan, yarar algısı alt boyutundan 19,89±3,11 puan, ciddiyet algısı alt boyutundan 15,80±3,22 puan, engeller algısı alt boyutundan 14,76±5,36 puan, sağlık sorumluluğu alt boyutundan 20,87±2,66 puan almışlardır. Sağlık okuryazarlığı sınıfları ile sağlık inanç modeli alt bileşenleri arasında anlamlı farklılık tespit edilmiştir ((p<0,001). Sağlık okuryazarlığı sınıfları ile algılanan duyarlılık, ciddiyet, yarar, sağlık sorumluğu alt bileşenleri arasında anlamlı pozitif korelasyon, algılanan engeller alt boyutunda ise anlamlı negatif korelasyon saptanmıştır (p<0,001). Ayrıca yapılan çoklu doğrusal regresyon analizinde bir yaşından büyük çocuğu olan ve aşıların güvenliği hakkında endişe duymayan ebeveynlerin istatistiksel anlamlı olarak duyarlılık, ciddiyet, yarar algısı daha yüksek olduğu engeller algısınının da daha düşük olduğu tespit edilmiştir. Çocuklarına özel aşı yaptıran ebeveynlerin de duyarlılık, ciddiyet, yarar ve sağlık sorumluluğu algısının daha yüksek olduğu görülmüştür. Sonuç: Sonuç olarak bu çalışma ebeveynlerin aşılar hakkındaki tutumlarının sağlık okuryazarlığından etkilenebildiğini düşündürmektedir. Aşılar hakkındaki bu olumsuz tutumlar ise tereddüt veya aşı reddi gibi durumların oluşmasına yol açabilir.