Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HÜSNE DİDEM TÜRKER
Danışman: ULUÇ YİŞ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş ve Amaç: Lomber ponksiyon (LP) pediatride tanı ve tedavi amaçlı sık olarak uygulanan girişimsel bir işlemdir. Bu çalışmanın amacı Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Bölümünde yapılan lomber ponksiyonların endikasyon, etklinlik ve komplikasyonlarını değerlendirmektir. Gereç ve Yöntem: 01.08.2016 – 01.02.2019 tarihleri arasında Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı bünyesinde bulunan yatan hastalara LP uygulayan hekimlere anket verilip doldurmaları istenmiştir. Bağımlı değişken başarılı ve başarısız olan lomber ponksiyonlar olarak belirlenip cinsiyet, yaş, LP yapılan olgunun öncesinde kronik hastalığı olması veya hematoloji onkoloji hastası olması, obezite, nörolojik muayenede patolojik bulgu, yapılan LP işleminin planlı olması, LP uygulayan hekimin kıdemi, hastaya sedasyon uygulanması, sedasyonun başarısı, sedasyonu uygulayan hekim, lokal anestezi uygulanması, LP yapılan hastaya verilen pozisyon, stileli veya stilesiz iğne kullanımı, cilt-cilt altı geçildikten sonra stilenin çıkarılarak ilerlenmesi, stilenin varışa kadar yerinde kalması, LP yapan hekimin subaraknoid aralığa girdiğini hissedip hissetmemesi ve tekrarlayan LP sayısı gibi bağımsız değişkenlerin LP başarısı üzerindeki rolü araştırıldı. Bulgular: Toplam 786 hastaya LP uygulanmış, 480 (%61,1) veri formu dağıtılmış, bunların 142 (%29,6) tanesi doldurularak geri verilmiştir. 12 (%8,4) adet form verileri tutarsız ve/veya eksik olduğundan dolayı çalışmadan dışlanmış, 130 form verisi çalışmaya dâhil edilmiştir. Çalışmaya dâhil edilen 130 olgunun 73'ü (%56,2) erkek, 57'si (%43,8) kadındı. Yaşları 0,1 ay ile 217 ay arasında değişmekteydi ve medyanı 60,1 ay olarak hesaplandı. Olguların 51'ine (%39,2) intratekal tedavi, 44'üne (%38,8) SSS enfeksiyonu, 18'ine (%13,8) sepsis, 7'sine (%5,4) pseudotümör serebri, 5'ine (%3,8) malignite tutulum araştırılması, 2'sine (%1,5) demiyelinizan olay, 2'sine (%1,5) metabolik hastalık ve 1'ine (%0,8) kontrol endikasyonuyla LP yapılmıştı. Yapılan 130 LP girişiminin 63'ü (%48,5) başarılı LP, 67'si (%51,5) başarısızdı. Başarısız LP işlemlerinde hastaların yaşı (ortalama 63,041 ay), başarılı LP işlemlerinden (ortalama 93,478 ay) daha küçüktü (p=0,018). İkinci yıl asistanları diğer yıllardaki asistanlara daha başarılıydı (p=0,01). Sedasyon uygulanan 103 olgunun 56'sı (%54,4) başarılı LP iken sedasyon uygulanmayan 27 olgunun 7'si (%25,9) başarılıydı (p=0,008), sedasyon uygulanmaması başarısızlık ihtimalini 3,4 kat arttırmaktaydı. Stilenin varışa dek takılı kaldığı 110 olgunun 50'si (%64,1) başarılıyken, stilenin çıkarılıp tekrar takılarak ilerlendiği 32 olgunun 5'i (%15,6) başarılıydı (p=0,0001). Stilenin çıkarılıp tekrar takılarak ilerlenmesi başarısızlık riskini 9,64 kat arttırmaktadır. LP yapan hekimin subaraknoid aralığa girdiğini hissettiği 103 işlemin 61'i (%59,2) başarılıyken, hissetmediği 27 işlemin 2'si (%7,4) başarılıydı (p=0,0001) LP yapan hekimin subaraknoid aralığa girdiğini hissetmemesi başarısızlık oranını 18,155 kat arttırmaktaydı. LP yapılan pozisyon, öncesinde bilinen hastalık, hematoloji-onkoloji hastası olma, nörolojik muayene anormalliği, beden kitle indeksi ve kullanılan iğnenin cinsi LP başarısını etkilememekteydi (p>0,05). Sonuç: Çalışmamızda LP başarı oranı %48,5 saptandı. LP uygulanan hastanın yaşı, işlemin sedasyon altında yapılması, stilenin varışa dek takılı kalması ve subaraknoid aralığa girdiğini hissetme LP başarısını etkileyen önemli faktörlerdir. Asistan eğitiminde LP prosedürü ile ilgili ders eklenmesi, her asistanın belli sayıda işlemi yapması, LP işlemi için kontrol listeleri ve protokollerin oluşturulması LP başarısını arttırabilir. Anahtar Kelimeler: Lomber ponksiyon, çocuk, başarı