Dile ve dil bilgisine yönelik metaforlar
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: YASEMİN YAĞCI
Danışman: NEVİN AKKAYA
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Sosyal ve doğa bilimlerindeki değişim ve gelişim anlama ve algı kavramlarına "özgülük" bağlamında yeni bir yorum getirmiştir. Bu yeni yorum gerçek ve doğru olma durumunun çoğullaşmasına neden olmuştur. Gerçeğin ve doğrunun çoğullaşması fizik biliminden dilin kendisine ve eğitime kadar her alana yansımış ve zihinsel bir tasarım olan metaforların da önemini vurgulamıştır. Yeni yorumla şekillenen eğitim anlayışı ülkemizde Türkçe eğitim ve öğretim programı ile yapılandırmacı yaklaşımı gündeme getirmiş ve bugüne kadar etkinliğini devam ettirmiştir. Yapılandırmacılığa göre öğrencilerin zihni merkezdir. Öğrenciler bilginin temelinde yatan anlamları, dış dünyadan duyular aracılığıyla aldığı uyarımları kullanarak yapılandırır. Öğrenme dış dünyada var olan bilginin edilgin olarak zihne alınması değildir. Etken bir doğrultuda üretilen bilgilerin pasif bir yapıya sahip olmamasının nedeni herkesin düşüncesinin göreceli olmasından kaynaklanmaktadır. Herkes için görece olan düşünceler, zihinleri "tek" kıldığı gibi zihinsel tasarım olan metaforları da "tek" kılmaktadır. Dil, zihinde var olan bireysel bilgi ve düşüncelerin kafanın dışına çıkmasıdır. Dolayısıyla zihinden çıkan dil de zihin kadar bireyseldir ve dili sistem haline getirerek anlatma ve anlama eylemine yarar sağlayan dil bilgisi de dili düzenleyerek zihni de düzenlemiş olmaktadır. Bu çalışmada bireysel bir yaratım, zihinsel bir tasarım olan metaforların incelenmesi adı geçen programın öğrenciyi merkeze alan ve bireysel farka duyarlı olan yapısına ve eğitim şekline katkıda bulunacağı düşünülmüştür. Nitel araştırma desenlerinden olgubilim deseni kullanarak yürütülmüş ve Türkçe Öğretmen adaylarının dile ve dil bilgisine yönelik metaforlarını ortaya koymak amaçlanmıştır. Amaca ulaşırken ilk önce gerçeklik ve doğruluk algısını yaratan metafor; dil, zihin ve fizik üçgeninde ele alınmıştır. Sonrasında Türkçe Öğretmen adaylarından oluşan 13 kişilik katılımcı grubuyla dile ve dil bilgisine yönelik metaforları için iki adet yarı yapılandırılmış görüşme süreci ve gözlem süreci işe koşulmuştur. Elde edilen veriler N Vivo programı ile analiz edilip ortaya çıkan verilerin genel analizi ve her bir katılımcı için özel analizi yapılmıştır. Genel analizi konu edinen içerek analizi bölümünde metaforlar için 10 adet tema oluşturulmuştur. Özel analizde kişilerin metaforları aynı tema çatısı altında toplansa bile bu temayı oluşturma yönleri ve süreçleri farklılık gösterdiğine dair ortaya çıkan sonuç vasıtasıyla doğanın kendisinde var olan gerçekliğin belirsiz olma durumu Türkçe Öğretmen adaylarının dile ve dil bilgisine yönelik metaforları üzerinden altı çizilerek vurgulanmıştır. Bu sayede dile ve dil bilgine yönelik metafor yaratacak olan öğrenen beyinlerin gelişimine katkıda bulunulacağı düşünülmüştür