Foça kule evleri
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Mimarlık Fakültesi, Mimarlık Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 1997
Tezin Dili: İngilizce
Öğrenci: BİLGE YILDIRIM
Danışman: Ester Eti Akyüz Levi
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Kule Evler; kare veya dikdörtgen plana sahip, yükseklikleri genişliklerine göre fazla olan savunma amaçlı taş yapılardır. Kule ev geleneği tarihi antikçağa kadar uzanan, ilk örneklerinin Yunanistan, Balkanlar ve adalarda yer aldığı, çok geniş bir tipoloji oluşturmaktadır. Bazı yerel farklılıklar bulunmakla beraber genel kuruluş düzeni açısından benzer yapılardır. Genel kule ev tipolojisi içinde, bu yerel farklılıkların yanısıra kule evlerin antikçağ, ortaçağ ve 1800' lü yılların sonuna kadar olan zaman içindeki evrimlerinin sonucu oluşmuş farklılıklar da bulunmaktadır. Türkiye sınırlan içinde Ege, Akdeniz ve Batı Anadolu' da örneklerine rastlanan kule evler aslında çok eski bir geleneğin devamıdır. Bağımsız olarak konumlanan kule evlerin yanısıra, bulundukları bölgelerde egemen olan büyük ailelerin yerleştiği çiftliklerdeki konak yapışım koruma amacıyla inşa edilmiş kuleler de bulunmaktadır. Batı Anadolu' daki kule evler çiftlik kuleleri sınıfındandır. Ege ve Akdeniz bölgelerinde genellikle deniz kıyısında bağımsız olarak konumlanan kule evler; denizden gelebilecek korsan saldırılarına karşı korunmak için yapıldığı düşünülen savunma amaçlı konutlardır. Kule evlerin mimari kuruluş düzeni gerek planimetrik düzende, gerekse kitle ve cephe özellikleri ile tamamen savunma, haberleşme ve gözetlemeye yönelik oluşturulmuştur. Konumlandıkları bölgelerdeki dağılımları da aynı amaca yöneliktir. Bu tezin genel bilgilerden oluşan birinci bölümünde; kule kavramı ile kule evlerin genel özellikleri, tarihçe ve Ege Bölgesi' ndeki dağılımları anlatılmaktadır. Foça Yöresi Kule Evleri' nden oluşan ikinci bölümde; Foça' nin tarihçesi ve Foça Kule Evleri anlatılmaktadır. Bu bölümde detaylı incelemeye alınan Kartera ve Sazlıca Kule Evleri, Foça Kule Evlerinin Dağılım ve Dokümantasyonu başlığı altında anlatılmaktadır. Foça Kule Evlerinin Özellikleri başlığı altında da plan, cephe, yapısal özellikler ve mimari elemanlar bölümü yer almaktadır.VI Öneriler başlığı altındaki üçüncü bölümde ise; Foça ve Kartera-Sazlıca kule evlerinin önemi ve doku korumasına yönelik öneriler anlatılmaktadır. Tarihi antikçağa kadar uzanan zaman içinde çok çeşitli toplulukların yaşamlarına sahne olan Foça kentinde yer alan kule evler, 1800' lü yılların sonlarına doğru, ait oldukları zamanda yaşamış topluluğun yaşam, kültür, örf ve adetlerini yansıtması açısından önemle korunması ve gelecek kuşaklara aktarılması gereken yapılardır.