Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, İlköğretim Ana Bilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2014
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ELİF NUR AKKAŞ
Danışman: ELİF TÜRNÜKLÜ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırmanın amacı, ortaokul 5. ve 7. sınıf matematik öğretmenlerinin dörtgenler konusunu öğretme sürecinde, pedagojik alan bilgilerinin öğretim stratejileri ve öğrenci bilgisi bileşenleri kapsamında incelemektir. Bu bağlamda araştırmada, öğretim stratejileri bileşeninde, konuya özgü stratejiler; öğrenci bilgisi bileşeninde de, ön bilgi ve yeni bilgi arasında kurulan bağlantılar, konuya yönelik belirlenen kavram yanılgıları ve konuya göre yaşanan anlama güçlükleri alt bileşenleri incelenmiştir. Araştırmada nitel araştırma desenlerinden örnek olay çalışması kullanılmıştır. Araştırmanın katılımcılarını, İzmir ilinde 12 farklı okulda görev yapmakta olan 30 ortaokul matematik öğretmeni oluşturmaktadır. Veri toplama süreci 2013- 2014 güz döneminde gerçekleştirilmiştir. Araştırmada "dörtgenler" konusu incelenmiştir. Görüşme, gözlem ve öğretmenlerin görüşme esnasındaki çizimleri veri toplama araçlarını oluşturmaktadır. 30 matematik öğretmeniyle görüşmeler gerçekleştirilmiş ve görüşme analizlerine göre seçilen 4 tane 5. Sınıf, 4 tane 7. Sınıf toplam 8 matematik öğretmenin, dörtgenleri anlattıkları dersler gözlemlenmiştir. Görüşme soruları öğretmenlerin dörtgen anlatımında kullandıkları öğretim stratejileri ve öğrenci bilgilerini ortaya çıkarmaya yönelik hazırlanmıştır. Verilerin analizde içerik analizi tekniği kullanılmıştır. Analiz sonuçlarına göre, öğretmenlerin derslerinde dörtgenleri tanımlama, sınıflandırma ve görselleştirme stratejileri olmak üzere üç strateji kullanarak anlattıkları belirlenmiştir. Ders gözlemlerinde de öğretmenlerin bu üç stratejiyi tek başına veya birlikte kullandıkları sonucu ortaya çıkmıştır. Tanımlamaya yönelik stratejiler formal tanımlama stratejisi ve dörtgen özelliklerine bağlı tanımlama stratejisi olarak iki gruba ayrılmıştır. Görselleştirme stratejileri, materyal kullanarak görselleştirme, çizerek görselleştirme, günlük yaşamla görselleştirme olmak üzere üç grupta incelenmiştir. Son olarak sınıflandırma stratejisinde öğretmenler, dörtgenleri parçalı sınıflama, hiyerarşik sınıflama ya da dönüşüm sınıflaması şeklinde sınıflandırmışlardır. Öğrenci bilgisi bileşeninde ise, öğretmenlerin öğrencilerin ön bilgileri ve yeni bilgileri arasındaki ilişkiyi, ya önceden öğrenilen dörtgenler ya da benzer dörtgenlerle kurduğu sonucuna ulaşılmıştır. Öğretmenler, dörtgenler konusunda öğrenci kavram yanılgılarını, tanımlamaya yönelik, görselleştirmeye yönelik ve sınıflamaya yönelik kavram yanılgıları olmak üzere üç şeklinde belirlemişlerdir. Öğretmenlerin, kullandıkları stratejiler doğrultusunda, bu kavram yanılgılarını belirledikleri görülmüştür. Son olarak öğrencilerin dörtgenlerde yaşadıkları anlama güçlükleri ise, yamuğa yönelik yaşanan güçlükler ve diğer dörtgenlere yönelik yaşanan güçlükler olarak iki gruba ayırmışlardır. Öğretmenlerin dörtgenlere yönelik tespit ettikleri öğrenci kavram yanılgıları ve anlama güçlükleri ders gözlemlerinde de görülmüştür. Dersleri gözlemlenen 8 öğretmenin gözlem verilerinin analizi sonucunda, genel olarak öğretmenlerin görüşme verileriyle, gözlem verilerinin uyum gösterdiği gözlemlenmiştir. Farklılık gösteren öğretmenlere, bu durumun nedeni sorulduğunda, öğretmenler, yetiştirilmesi gereken müfredatı, zamanı öne sürmüşlerdir. Öğretmenlerin çoğunun ders kitabına ve kitaptaki dörtgen anlatım sıralamasına bağlı kaldıkları gözlemlenmiştir. Bu durum geometri öğretim sürecinde, bazı öğretmenlerin, özellikle mesleki tecrübesi 15 yılın üstündeki öğretmenlerin, alan bilgilerini yenilemeleri açısından olumlu etki sağlarken, mesleğe yeni başlamış öğretmenlerin alan bilgileri adına, hiçbir gelişim sağlamadığı sonucunu ortaya çıkarmaktadır. Anahtar Kelimeler: Pedagojik alan bilgisi, öğretim stratejileri bileşeni, öğrenci bilgisi bileşeni, dörtgenler, ortaokul matematik öğretmenleri.